Bladluizen in de tuin herkennen en bestrijden

Bladluizen zijn de meest voorkomende plaag in de tuin en op kamerplanten. In het voorjaar en de zomer groeit een kolonie in een paar dagen enorm. Jonge scheuten, knoppen en bladeren krullen op en groeien niet meer. Het goede nieuws: bladluizen zijn bijna altijd goed aan te pakken. Meestal zonder gif. In dit artikel lees je hoe je bladluizen herkent, hoe je ze weghaalt en hoe je voorkomt dat ze terugkomen.

Zo herken je bladluizen

Bladluizen zijn kleine insecten van 1 tot 3 millimeter. Ze zuigen sap uit de plant. Ze zijn er in veel kleuren: groen, zwart, geel, roze of bruin. Ze zitten bijna altijd in dichte groepen op de jongste delen van de plant. Let op deze kenmerken.

• Groepen luizen. Trossen luizen op jonge scheuten, op bloemknoppen en aan de onderkant van bladeren.
• Vervormd blad. Bladeren krullen op of groeien scheef. De scheuten groeien niet meer door.
• Honingdauw. Een plakkerige, glanzende laag op de bladeren en op alles wat eronder staat. Daarop groeit vaak een zwarte schimmel. Dat heet roetdauw.
• Mieren. Lopen er mieren langs de stengels omhoog? Dan zitten er bijna zeker bladluizen. Mieren eten de honingdauw en beschermen de luizen.

Bekende soorten zijn de zwarte bonenluis, de groene perzikluis en de rozenluis. Sommige luizen krijgen vleugels. Die vliegen naar andere planten en beginnen daar een nieuwe kolonie.

Zo pak je bladluizen aan

Begin altijd zo natuurlijk mogelijk. Bladluizen hebben veel natuurlijke vijanden. In een gezonde tuin blijft het aantal luizen vaak vanzelf laag. Pak pas een spray als het echt nodig is.

1. Laat de natuurlijke vijanden hun werk doen

Lieveheersbeestjes en hun larven, gaasvliegen, larven van zweefvliegen, sluipwespen en mezen eten enorme aantallen bladluizen. Help ze met een tuin vol bloemen. Gebruik geen breed werkend gif. Dat doodt ook de nuttige insecten. Vaak is een beginnende plaag na een paar dagen geduld al voorbij.

2. Haal de luizen weg met je vingers of met water

Bij een kleine plaag veeg je de luizen met je vingers weg. Of je spuit ze met een harde straal water van de plant. Doe dit een paar dagen achter elkaar. Knip zwaar aangetaste toppen weg en gooi ze in de groenbak.

3. Houd mieren weg

Mieren beschermen de bladluizen tegen hun vijanden. Onderbreek daarom de looproute van de mieren. Een Aeroxon boomlijmband rond de stam van een struik of fruitboom houdt mieren tegen. Dan kunnen lieveheersbeestjes en sluipwespen hun werk doen.

4. Gebruik een natuurlijke spray

Helpt dat niet genoeg? Kies dan een middel op basis van pyrethrum of plantaardige olie. Spuit gericht, vooral op de onderkant van de bladeren. Doe dit in de avond, als er geen bijen meer vliegen. Lees eerst het etiket. Gebruik een middel alleen op de plekken en de planten die op het etiket staan. Ook een natuurlijk middel kan nuttige insecten raken.

5. Voorkom een nieuwe plaag

Geef niet te veel stikstofmest. Zachte, snelle groei trekt juist luizen aan. Kijk elke week even naar kwetsbare planten zoals rozen. Zo zie je een beginnende kolonie op tijd.

Aanbevolen producten

Voor een natuurlijke, gerichte aanpak van bladluizen helpen deze producten uit ons assortiment.

• Solabiol insectenmiddel concentraat. Natuurlijk insectenmiddel tegen bladluizen en andere plagen op sierplanten. Je maakt er zelf spuitvloeistof van.
• Ecopur Biopyr bladluizenspray 400 ml. Kant-en-klare spray voor bladluizen op kamerplanten en tuinplanten.
• Pyrethrum concentraat. Natuurlijk concentraat op basis van pyrethrum tegen veel tuinplagen, ook bladluizen.
• Solabiol Pyrethrum vloeibaar. Kleine verpakking voor de moestuin en de sierborder.
• Aeroxon boomlijmband. Houdt mieren van de stam, zodat de natuurlijke vijanden bij de luizen kunnen.

FAQ: veelgestelde vragen over bladluizen

Waar komen bladluizen zo plotseling vandaan?

Gevleugelde bladluizen vliegen vanaf andere planten naar je tuin. Daar beginnen ze een nieuwe kolonie. In de zomer krijgen luizen levende jongen zonder dat er een mannetje aan te pas komt. Zo groeit een kolonie in een paar dagen enorm.

Is honingdauw schadelijk voor mijn planten?

De plakkerige laag zelf niet. Maar er groeit vaak zwarte roetdauw op. Die schimmel houdt licht tegen en maakt de plant lelijk. Haal je de luizen weg, dan verdwijnt de roetdauw op den duur ook.

Helpt afspuiten met water echt?

Ja, bij een kleine plaag werkt een harde waterstraal goed. Je spoelt de luizen weg en de meeste vinden de weg terug niet. Herhaal het een paar dagen.

Zijn bladluizen gevaarlijk voor mensen of huisdieren?

Nee. Bladluizen steken en bijten niet. Ze zijn alleen een plaag voor planten.

Mag ik een bladluizenspray op groente en fruit gebruiken?

Alleen als dat op het etiket staat. Niet elk middel is toegelaten voor eetbare gewassen. Lees het etiket en houd je aan de wachttijd tussen spuiten en oogsten.

Waarom lopen er zoveel mieren op mijn plant?

Mieren eten de zoete honingdauw en beschermen de luizen tegen hun vijanden. Houd de mieren van de stam met een lijmband. Dan kunnen lieveheersbeestjes en sluipwespen de luizen opruimen.

Tips en trucs

• Plant goudsbloem, koriander, dille en venkel tussen je rozen en groenten. Die bloemen trekken zweefvliegen, gaasvliegen en lieveheersbeestjes aan. Gratis bladluisbestrijders.
• Kijk vooral naar de toppen en de onderkant van de bladeren. Daar begint een kolonie.
• Spuit met water in de ochtend. Dan droogt de plant snel op en krijg je geen schimmel.
• Spuit een middel nooit in de volle zon. Het blad kan dan verbranden.
• Hang een mezenkast op. Een mezenpaar voert de jongen duizenden luizen en rupsen.
• Zet nieuwe kamerplanten de eerste twee weken apart. Zo neem je geen luizen mee naar je andere planten.

Oma's tips: wat werkt niet?

Tegen bladluizen bestaan honderden huismiddeltjes. Deze vijf hoor je het vaakst. Ze werken niet, of het is nooit bewezen.

1. Afwasmiddel met water spuiten. Het lijkt op insectenzeep, maar afwasmiddel bevat ontvetters en geurstoffen die het blad beschadigen. De dosering klopt nooit. Soms gaat de plant er erger aan kapot dan aan de luizen.
2. Knoflook of ui in de grond steken. De geur komt niet in het blad terecht waar de luizen zitten. Er is geen bewijs dat het luizen weghoudt.
3. Brandnetelgier spuiten. Goed als mest, maar als bestrijdingsmiddel tegen luizen is het effect nooit aangetoond. En het stinkt enorm.
4. Koffiedik rond de plant strooien. Bladluizen zitten in de plant, niet in de grond. Koffiedik doet niets tegen de kolonie op de scheuten.
5. Lieveheersbeestjes uit de winkel loslaten. Klinkt goed, maar losgelaten volwassen kevers vliegen meestal binnen een dag weg. Alleen larven blijven op de plant. Een bloemrijke tuin trekt vanzelf meer lieveheersbeestjes aan.

Wat werkt dan wel? Natuurlijke vijanden de ruimte geven, luizen wegspuiten met water, mieren weren met een lijmband en pas als laatste stap een natuurlijk middel op basis van pyrethrum. Precies het stappenplan hierboven.

---

Beeldverantwoording: hoofdafbeelding rozenluizen: AJC1, CC BY-SA 2.0. Larve lieveheersbeestje met bladluis: Line Sabroe, CC BY 2.0. Beide via Wikimedia Commons.