Boekenluizen (stofluizen) in huis: herkennen, gedrag en de beste aanpak

Boekenluizen: piepkleine beestjes met een groot signaal

De boekenluis (Liposcelis) heet ook wel stofluis. Het is geen echte luis. Het is een klein insect zonder vleugels. Een boekenluis is ongeveer 1 tot 2 millimeter groot. Dat is zo groot als een komma in deze zin.

Boekenluizen eten geen papier en geen hout. Ze eten microscopisch kleine schimmels. Die schimmels groeien op vochtige oppervlakken. Ziet u boekenluizen, dan is er dus ergens te veel vocht. Dat is meteen het belangrijkste dat u moet weten.

Hoe herkent u een boekenluis?

Een boekenluis is bleek grijs, geel of lichtbruin. Het lijfje is zacht en een beetje doorschijnend. Hij heeft geen vleugels. De kop is relatief groot met lange voelsprieten.

Ze bewegen schokkerig. Even snel lopen, dan weer stilstaan. Springen doen ze niet. Dat is een handig verschil met vlooien.

Verwar ze niet met deze soorten. Zilvervisjes zijn veel groter en zilverachtig. Stofmijten zijn nog kleiner en met het blote oog vrijwel niet te zien. Bladluizen zitten op planten, niet op uw vensterbank.

Gedrag en leefplek

Boekenluizen houden van warm en vochtig. Ze doen het goed bij een luchtvochtigheid boven 60 procent. Onder de 50 procent overleven ze slecht.

U vindt ze daarom op deze plekken.

• Op vensterbanken en in kozijnen, vooral waar condens staat.
• In de voorraadkast, bij meel, rijst, muesli en kruiden.
• Tussen boeken, oud papier en fotoalbums.
• Achter behang, waar oude behanglijm vocht vasthoudt.
• In kartonnen dozen op zolder of in de kelder.

In nieuwbouw komen ze veel voor. Een nieuw huis bevat nog veel bouwvocht in beton en stucwerk. Dat drogen duurt maanden. In die periode is het feest voor boekenluizen. Daarna verdwijnen ze vaak vanzelf.

Zijn boekenluizen gevaarlijk?

Nee. Boekenluizen bijten niet en steken niet. Ze brengen geen ziekten over. Ze knagen ook niet aan uw huis.

Toch wilt u ze niet houden. Er zijn drie redenen.

• Ze kunnen in voedsel komen. Meel en granen met boekenluizen gooit u weg.
• Bij heel grote aantallen kunnen de resten van de dieren luchtwegklachten geven bij gevoelige mensen.
• Ze zijn een signaal. Waar boekenluizen zitten, groeit schimmel. Schimmel is wel een probleem voor uw huis en uw gezondheid.

Onze aanpak: wat het beste werkt

Stap 1. Haal het vocht weg. Dit is veruit het belangrijkst. Mik op een luchtvochtigheid onder de 55 procent. Ventileer elke dag. Zet ramen even tegen elkaar open. Gebruik de afzuigkap tijdens het koken. Douche met het raam open of de ventilatie aan. Stook in de winter de ruimte licht mee, want warme lucht neemt vocht op. Zonder vocht groeit er geen schimmel. Zonder schimmel is er geen eten voor de boekenluis.

Stap 2. Ruim de bron op. Gooi meel, rijst en muesli weg waarin u dieren ziet. Bewaar droge voorraad daarna in glazen of plastic potten met een goede sluiting. Haal vochtige kartonnen dozen en oude stapels papier weg.

Stap 3. Maak grondig schoon. Stofzuig kieren, hoeken en kastranden. Gooi de zak of het reservoir daarna buiten leeg. Neem daarna droog na. Nat schoonmaken helpt op de korte termijn, maar voegt vocht toe. Laat alles dus goed drogen.

Stap 4. Alleen bij veel overlast een middel. Meestal is dit niet nodig. Blijven ze terugkomen? Behandel dan gericht kieren en naden, niet het hele oppervlak. Geschikt zijn Deltasect Homegard voor kruipende insecten in huis en Topscore Kruipende insecten. Ziet u een groepje op de vensterbank en wilt u ze meteen weg hebben zonder gif? Dan werkt Resoluut Freeze Spray op contact.

Let op. Topscore bevat permethrine. Permethrine is giftig voor katten. Gebruik dit middel niet op plekken waar katten komen. Spuit nooit op of vlak bij voedsel, serviesgoed of het aanrecht.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Bijten boekenluizen?
Nee. Ze bijten en steken niet. Jeuk komt bij deze beestjes niet door beten.

Waarom heb ik ineens boekenluizen in mijn nieuwbouwhuis?
Nieuwbouw bevat veel bouwvocht. Dat drogen duurt maanden. In die tijd groeit er schimmel op oppervlakken en daar leven boekenluizen van. Ventileren helpt het snelst.

Eten boekenluizen mijn boeken op?
Nee. Ze eten de schimmel op vochtig papier, niet het papier zelf. Vochtige boeken kunnen wel beschadigen door de schimmel.

Mag ik meel nog gebruiken als er boekenluizen in zitten?
Nee, gooi het weg. Controleer daarna de rest van de voorraadkast.

Hoe lang duurt het voordat ze weg zijn?
Als het vocht omlaag gaat, verdwijnen ze meestal binnen enkele weken. In nieuwbouw kan het een seizoen duren.

Is een middel echt nodig?
Meestal niet. Vocht weghalen en schoonmaken lost het bijna altijd op. Een middel is alleen zinvol bij hardnekkige overlast en dan alleen gericht in kieren.

Tips & trucs

• Hang een simpele vochtmeter op. Zit u boven de 60 procent, dan is dat uw echte probleem.
• Zet twee keer per dag tien minuten ramen tegenover elkaar open. Dat lucht sneller dan een raam een uur op een kier.
• Zet kasten een paar centimeter van de buitenmuur af, zodat er lucht langs kan.
• Bewaar droge voorraad in potten met een rubber of schroefsluiting.
• Leg nieuw meel een paar dagen in de vriezer voordat u het in de kast zet. Dat doodt eventuele eitjes.
• Laat na het douchen de badkamerdeur dicht en de ventilatie aan, zodat het vocht niet door het hele huis trekt.

Oma's tips: populair, maar bewezen ineffectief

Over boekenluizen circuleren veel huismiddeltjes. Ze klinken slim. Ze werken niet, of het is nooit aangetoond.

• Een schaaltje azijn in de kast zetten. Azijn verdampt en doet niets tegen boekenluizen. De schimmel waar ze van leven blijft gewoon groeien.
• Laurierblaadjes tussen het meel leggen. Dit is een oude voorraadtip. Er is geen bewijs dat boekenluizen erdoor wegblijven.
• Lavendelzakjes tussen de boeken hangen. Het ruikt fris. Boekenluizen trekken zich er niets van aan, want het vocht verandert niet.
• Alles met bleek schoonmaken. Bleek doodt wat u direct raakt, maar u brengt tegelijk veel water aan. Daarna is het juist vochtiger dan eerst.
• Een schaaltje zout neerzetten om vocht op te nemen. Zout neemt een paar gram water op en is daarna verzadigd. Voor een hele kamer is dat verwaarloosbaar.

Wat wel werkt is saai maar effectief. Breng de luchtvochtigheid omlaag, ruim besmet voedsel op en maak droog schoon. Blijft het aanhouden, gebruik dan gericht Deltasect Homegard of Topscore Kruipende insecten in kieren en naden.