Dazen (paardenvliegen): herkennen, voorkomen en aanpakken

Een zoemende vlieg die maar om je heen blijft cirkelen en dan opeens hard steekt. Grote kans dat het een daas was. Dazen heten ook wel paardenvliegen of steekvliegen. Ze zijn vooral actief op warme, drukkende zomerdagen. In dit artikel lees je hoe je dazen herkent, waarom ze steken en wat je er echt tegen kunt doen.

Hoe herken je een daas?

• Een daas is een stevige vlieg van 1 tot 2,5 centimeter. Hij is groter en breder dan een huisvlieg.
• De ogen vallen meteen op. Ze zijn groot en glanzen vaak groen of met een regenboogglans.
• Dazen vliegen stil of met een lage zoem. Ze landen zacht. Daardoor voel je ze vaak pas als ze al steken.
• De steek is pijnlijk. Een daas prikt niet zoals een mug, maar snijdt met zijn monddelen een wondje in de huid. Daarna likt hij het bloed op.

Gedrag: waarom komt een daas op je af?

Alleen de vrouwtjes steken. Ze hebben bloed nodig om eitjes te kunnen leggen. Mannetjes leven van nectar. Vrouwtjes zoeken hun slachtoffer met hun ogen. Ze komen af op grote, donkere, bewegende vormen die warm zijn. Daarom hebben paarden en koeien zo veel last van ze. Ook zweet en uitgeademde lucht trekken dazen aan. Dazen leggen hun eitjes in de buurt van water en vochtige grond. Vandaar dat je er veel ziet bij slootjes, plassen en drassige weilanden.

Risico's

• De steek doet flink pijn en veroorzaakt vaak een rode, dikke bult die dagen kan jeuken.
• Krabben kan een ontsteking veroorzaken. Houd het wondje schoon.
• Bij paarden en vee zorgen dazen voor stress, schrikreacties en soms wondjes die gaan ontsteken.
• Sommige mensen reageren heftig op een dazensteek. Zwelt de plek erg op of voel je je ziek? Neem dan contact op met je huisarts.

Voorkomen: zo maak je het dazen lastig

• Draag lichte kleding met een gladde stof. Dazen richten zich op donkere, bewegende vormen.
• Blijf op het heetst van de dag weg bij sloten, poelen en drassige weilanden.
• Zorg dat er geen stilstaand water in je tuin staat. Denk aan emmers, oude potten en verstopte dakgoten.
• Houd stallen, paddocks en mestplekken schoon en droog.

Ons advies: zo kom je van dazen af

Spuiten met gif heeft bij dazen weinig zin. Ze vliegen in de open lucht en zitten nooit lang stil. Een mechanische val werkt wel. Zo'n val gebruikt een grote, donkere bal die beweegt in de wind en opwarmt in de zon. De daas ziet de bal aan voor een dier, vliegt ernaartoe en wordt gevangen. Helemaal zonder gif.

• De Loer Dazenval Compleet is een complete, gifvrije val voor de tuin, paddock of camping. Een goede instapkeuze.
• De TaonX Dazenval Compleet is een grote vangval voor weilanden en maneges met veel dazendruk.
• De TaonX Dazen-/Wespenval Mini is compact en beschermt ongeveer 100 vierkante meter.
• Werkt je vangbal niet meer goed? Smeer hem opnieuw in met Dazenlijm. Zo blijft de val op volle kracht vangen.

Tips en trucs

• Zet de dazenval op een zonnige, open plek. Daar warmt de bal goed op en valt hij het meest op.
• Plaats de val tussen het water en de plek waar jij of je dieren zitten. Zo onderschep je de dazen.
• Begin vroeg in het seizoen, in mei of juni. Dan vang je de eerste generatie weg.
• Ben je toch gestoken? Koel de plek met een nat washandje en krab niet. Ontsmet het wondje.
• Bescherm paarden extra met een vliegendeken en vliegenmasker tijdens de dazenpiek.

Oma's tips: wat werkt niet?

Ook tegen dazen bestaan veel huismiddeltjes. De meeste klinken logisch, maar werken niet of zijn nooit bewezen. Dit zijn de vijf bekendste.

• Knoflook eten of aan je paard voeren. Het idee is dat de geur door je huid naar buiten komt en dazen afschrikt. Daar is geen goed bewijs voor. Veel knoflook is voor paarden zelfs ongezond.
• Vitamine B slikken. Dit zou je bloed onaantrekkelijk maken voor stekende insecten. Onderzoek laat geen effect zien.
• Azijn op de huid smeren. De geur verdampt binnen enkele minuten. Een daas jaagt bovendien vooral op zicht, niet op geur.
• Ultrasone apparaatjes. Deze kastjes zouden stekende insecten wegjagen met geluid. In tests werken ze niet tegen vliegen en dazen.
• Een cd of aluminiumfolie ophangen. Glimmende, bewegende voorwerpen zouden dazen in de war maken. Er is geen bewijs dat dit dazen weghoudt.

Wat wel werkt is simpel: vang de dazen weg met een gifvrije dazenval en maak je omgeving onaantrekkelijk met de preventietips hierboven.

Veelgestelde vragen

Waarom doet een dazensteek zo veel pijn?

Een daas prikt niet met een dun zuigsnuitje zoals een mug. Hij snijdt met scherpe monddelen een klein wondje in de huid. Dat voel je meteen.

Zijn dazen gevaarlijk voor mensen?

Meestal niet. De steek is pijnlijk en kan flink jeuken, maar gaat vanzelf over. Let wel op tekenen van een ontsteking of een allergische reactie. Neem bij twijfel contact op met je huisarts.

Mag ik dazen bestrijden met gif?

Spuiten in de open lucht is niet zinvol en belast het milieu. Er zijn voor dazen buiten geen goede chemische oplossingen. Een mechanische dazenval is gifvrij, veilig voor bijen en vlinders, en werkt bewezen goed. Je hebt er ook geen toelating of licentie voor nodig.

Hoeveel dazenvallen heb ik nodig?

Reken ongeveer één val per 100 vierkante meter. Voor een groot weiland kies je een grote val zoals de TaonX Compleet, of meerdere kleinere vallen.

Vangt een dazenval ook bijen of vlinders?

Nee, vrijwel niet. De val lokt met warmte, beweging en een donkere kleur. Daar reageren dazen op, maar bijen en vlinders niet. Er zit geen lokstof of gif in.

Wanneer is het dazenseizoen?

Van ongeveer mei tot en met september. De piek ligt in juni, juli en augustus, vooral bij warm en drukkend weer.

---

Foto: kop van een daas (Tabanus sudeticus), door Didier Descouens, licentie CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.