Duizendpoten en miljoenpoten in huis: het verschil, de risico's en de beste aanpak

Je tilt een plantenbak op en er schiet iets weg met tientallen pootjes. Of je vindt in de badkamer een opgerold rolletje dat op een klein wormpje lijkt. Dat zijn duizendpoten en miljoenpoten. Ze zijn allebei ongevaarlijk voor je huis, maar ze vertellen je wel iets belangrijks. Er is te veel vocht.

Duizendpoot of miljoenpoot? Zo zie je het verschil

De namen lijken op elkaar, maar het zijn twee heel verschillende dieren. Het makkelijkste verschil zit in de pootjes per segment.

Een duizendpoot heeft een plat lijf. Per lijfsegment heeft hij een paar poten, dus twee stuks. Zijn poten steken duidelijk opzij uit. Hij is snel en hij jaagt.

Een miljoenpoot heeft een rond lijf, een beetje als een klein worstje. Per segment heeft hij twee paar poten, dus vier stuks. Die poten zitten kort onder het lijf. Hij is traag en hij eet dood plantenmateriaal.

Nog een handig verschil: raak ze aan. Een duizendpoot rent weg. Een miljoenpoot rolt zich op tot een spiraaltje.

In Nederlandse huizen zie je vaak de gewone duizendpoot en de grijze huisduizendpoot. Die laatste heeft lange, spichtige poten en beweegt heel snel. Veel mensen schrikken daarvan, maar het is een nuttig beestje.

Gedrag: waarom ze bij jou binnen zitten

Allebei de dieren horen buiten thuis. Ze leven onder stenen, in bladafval, onder houtstapels en in de composthoop. Daar is het donker en vochtig.

Ze verliezen snel vocht via hun huid. Daarom zoeken ze altijd een klamme plek op. Binnen komen ze meestal per ongeluk terecht. Ze kruipen onder de deur door, via een ventilatierooster of via de kruipruimte omhoog.

Ze zijn vooral 's nachts actief. Overdag zitten ze verstopt. Daarom zie je ze vaak pas als je iets optilt of het licht aandoet.

In het najaar zie je er meer. Als het buiten kouder en natter wordt, trekken ze naar drogere schuilplekken. De rand van je huis is dan een logische keuze.

Een duizendpoot binnen betekent bijna altijd twee dingen. Er is een vochtige plek. En er is voedsel, want hij jaagt op andere insecten. Zie je er veel, dan zit er waarschijnlijk ook een ander insectenprobleem.

Risico's: hoe erg is het echt?

Het goede nieuws eerst. Geen van beide dieren richt schade aan in je huis. Ze vreten geen hout, geen textiel en geen voedsel uit je kast.

• Een miljoenpoot kan niet bijten. Sommige soorten scheiden bij gevaar een stinkend vocht af. Dat kan een vlek geven op een lichte vloer, meer niet.
• Een duizendpoot heeft wel gifklauwen. Die gebruikt hij om prooien te doden. Grote soorten kunnen door de huid prikken. Dat voelt als een wespensteek en is snel weer over. De soorten in Nederlandse huizen zijn klein en bijten bijna nooit.
• Ze dragen geen ziektes over op mensen.
• Het echte signaal is vocht. Vaak zit er een lek, slechte ventilatie of een te natte kruipruimte achter. Dat vraagt wel om aandacht, want vocht geeft ook schimmel en houtrot.

Zie je vooral duizendpoten? Dan is er waarschijnlijk ook een voorraad prooien. Denk aan zilvervisjes, pissebedden of vliegjes. Los je dat op, dan verdwijnt de duizendpoot vanzelf.

Ons advies: dit werkt echt

De aanpak gaat in drie lagen. Eerst het vocht, dan de toegang en pas daarna een middel. Sla je de eerste twee over, dan komen ze steeds terug.

1. Haal het vocht weg

Dit is de belangrijkste stap. Zet dagelijks even de ramen open, zeker in de badkamer en de keuken. Controleer de kruipruimte op stilstaand water. Kijk of de ventilatieroosters open en schoon zijn. Repareer lekkende leidingen en een lekkende kraan.

Zonder vocht is jouw huis geen fijne plek meer voor deze dieren. Ze vertrekken dan uit zichzelf.

2. Maak de gevel minder aantrekkelijk

Leg geen bladhopen, houtstapels of losse tegels tegen de muur. Houd een strook van ongeveer 30 centimeter langs de gevel vrij en droog. Haal klimop bij de fundering weg.

Sluit daarna de toegang af. Open stootvoegen in de spouw dicht je met bijenbekjes. Die houden ongedierte tegen maar laten de spouw wel ademen. Ventilatieopeningen en kruipluiken pak je aan met RVS ventilatieband. Zet ook een tochtstrip onder de buitendeur.

3. Leg een barriere in kieren en hoeken

Is de toegang dicht en het vocht aangepakt, dan kun je een middel gebruiken om de laatste beestjes te stoppen. Poeder werkt hier beter dan spray, want het blijft lang liggen in droge kieren.

Gebruik Knock Pest Insectenpoeder in kieren, achter plinten, onder de vloerrand en rond leidingdoorvoeren. Een dun laagje is genoeg. Meer werkt niet beter, want insecten lopen om een dikke laag heen.

Wil je binnen een grotere oppervlakte behandelen, dan is Deltasect Homegard een geconcentreerd middel dat je zelf aanmaakt. Zie je vooral vochtminnende insecten zoals zilvervisjes erbij, dan past de Knock Pest Zilvervisjes Spray daar goed bij.

4. Los eentje in de kamer?

Voor een enkele duizendpoot hoef je geen gif te gebruiken. Zet er een glas overheen en zet hem buiten. Wil je hem toch direct stoppen, dan bevriest de Resoluut Freeze Spray kruipende insecten zonder dat je gif in de kamer spuit. Dat is handig in de keuken en de kinderkamer.

Lees bij ieder bestrijdingsmiddel eerst het etiket. Houd kinderen en huisdieren weg tot het middel droog is of het poeder is opgeruimd.

Veelgestelde vragen

Is een duizendpoot gevaarlijk?

Voor mensen niet. Hij heeft gifklauwen om prooien te doden, maar de soorten in Nederlandse huizen zijn te klein om je huid goed te raken. Een prik voelt als een wespensteek en is snel over. Koel de plek met koud water.

Waarom heb ik er ineens zo veel?

Meestal door vocht of door het seizoen. Na een natte periode of in het najaar trekken ze naar binnen. Zie je er heel veel duizendpoten, dan is er waarschijnlijk ook veel prooi. Zoek dan naar zilvervisjes, pissebedden of vliegjes.

Eten miljoenpoten mijn planten op?

Bijna nooit. Ze eten dood en rottend plantenmateriaal. Bij heel veel miljoenpoten in een moestuin kunnen ze soms aan zachte, jonge scheuten knagen. In huis richten ze geen schade aan.

Kan ik ze wegzuigen met de stofzuiger?

Ja, dat kan prima en het is de snelste manier bij meerdere beestjes. Gooi de zak of de bak daarna direct buiten leeg. Anders kruipen ze er weer uit.

Helpt een vochtvreter in de kelder?

Een beetje, in een kleine gesloten ruimte. Het is een pleister op de wond. Als de kruipruimte nat is of de ventilatie niet werkt, blijft het probleem. Los eerst de oorzaak op.

Mag ik zomaar gif gebruiken tegen deze beestjes?

Je mag alleen middelen gebruiken die in Nederland zijn toegelaten en die op het etiket vermelden dat ze voor kruipende insecten en voor jouw situatie bedoeld zijn. Lees altijd het etiket. Gebruik binnen nooit een middel dat alleen voor buiten of voor professioneel gebruik is bedoeld.

Tips en trucs

• Leg een stukje karton of een natte krant op de kelderavloer. De dieren kruipen eronder. Zo weet je binnen een nacht waar ze zitten.
• Kijk 's nachts met een zaklamp. Dan zijn ze actief en zie je meteen langs welke route ze binnenkomen.
• Til bloempotten op de buitenvensterbank af en toe op. Eronder is het vochtig en dat is hun favoriete plek.
• Zet een tochtstrip onder de buitendeur en de kelderdeur. Een spleet van drie millimeter is al genoeg om binnen te komen.
• Verplaats de composthoop en de houtstapel een paar meter van de gevel af.
• Laat de badkamerdeur na het douchen even openstaan of zet de ventilator langer aan.
• Strooi poeder in een dun laagje. Een dikke bult poeder lopen insecten juist omheen.

Oma's tips die niet werken

Over kruipende beestjes in huis bestaan veel oude adviezen. Ze zijn populair, maar er is geen bewijs dat ze werken. Dit zijn er vijf die je vaak hoort.

• Een streep krijt of zout op de drempel. Het idee is dat het beestje er niet overheen durft. In de praktijk lopen duizendpoten er gewoon overheen. Zout trekt bovendien vocht aan en dat maakt het juist erger.
• Komkommerschillen in de hoek leggen. Deze tip hoor je vooral over pissebedden en duizendpoten. Er is geen onderzoek dat een werend effect laat zien. De schil gaat rotten en dat trekt vliegjes en schimmel aan.
• Azijn of bleek in de afvoer gieten. Dit doodt hooguit wat er op dat moment in de afvoer zit. Duizendpoten komen niet uit de afvoer, maar via kieren en de kruipruimte. Bleek en azijn samen geven bovendien schadelijke dampen.
• Kastanjes of walnoten in de kelder leggen. Dit middeltje kent bijna iedereen, meestal tegen spinnen. Er is nooit een werkzame stof aangetoond. De noten beschimmelen en dat maakt de ruimte alleen maar vochtiger.
• Een goedkoop ultrasoon kastje in het stopcontact. Deze apparaatjes beloven veel. Voor kruipende insecten is er geen bewijs dat het geluid ze wegjaagt. Muren en meubels blokkeren het geluid bovendien vrijwel meteen.

Wat wel werkt is saai maar effectief. Haal het vocht weg met ventileren en een droge kruipruimte. Sluit de toegang af met bijenbekjes en RVS ventilatieband. En leg een dun laagje insectenpoeder in de kieren waar ze binnenkomen. Voor die ene duizendpoot in de kamer volstaat een glas, of de Freeze Spray als je hem liever niet aanraakt.