Engerlingen en emelten in je gazon: zo herken je ze en zo kom je ervan af

Je gazon zag er in het voorjaar nog prima uit. En nu zitten er ineens gele plekken in. Het gras laat los als een tapijtje en er lopen kraaien over je grasmat te prikken. Dan zit er meestal iets onder de grond. Meestal zijn dat engerlingen of emelten. In dit artikel lees je hoe je ze herkent, hoe je meet hoeveel er zitten en wat echt werkt.

Waar komen ze vandaan?

Beide beestjes zijn larven. Dat betekent dat ze de jeugdvorm zijn van een insect dat later vliegt.

Een engerling is de larve van een kever. In Nederland gaat het meestal om de meikever, de junikever of de rozenkever. De kever legt eitjes in de grond van je gazon. De larve blijft daarna maanden tot jaren onder de grond zitten en eet de wortels van je gras.

Een emelt is de larve van de langpootmug. Dat is die grote, slungelige mug die in de nazomer je huis binnenvliegt. De langpootmug steekt niet en is verder onschuldig. Zijn larven kunnen wel flink huishouden in een gazon.

Hoe zie je het verschil?

Graaf een stukje gras op en kijk goed. Het verschil is duidelijk als je weet waar je op moet letten.

• Een engerling is gekromd als de letter C. Hij is wit of romig van kleur en heeft een bruine kop. Vlak achter die kop zitten drie paar pootjes.
• Een emelt is recht en heeft geen pootjes. Hij is grijsbruin en voelt taai aan. Een kop zie je eigenlijk niet.

Waaraan merk je dat ze er zijn?

Meestal zie je eerst de schade en pas daarna de larven. Let op deze signalen.

• Er zitten gele of bruine plekken in je gazon die groter worden. Water geven helpt niet.
• Het gras laat op die plekken los. Je kunt het optillen als een matje, want de wortels zijn weg. Dat wijst vooral op engerlingen.
• Kraaien, eksters, spreeuwen of meeuwen prikken en woelen in je gras. Zij zijn niet het probleem. Zij komen af op de larven.
• Er verschijnen molshopen of omgewoelde plekken. Ook mollen en soms dassen komen op larven af.
• In de nazomer zie je opvallend veel langpootmuggen rond je gazon hangen. Die leggen daar hun eitjes.

Eerst tellen, dan pas ingrijpen

Een paar larven in je gazon is normaal. Ze horen bij een gezonde bodem. Pas bij grote aantallen krijg je schade. Doe daarom altijd eerst een telling.

1. Kies een plek waar de schade het ergst is.
2. Steek met een spade een vierkant van ongeveer 25 bij 25 cm los, zo'n 5 cm diep.
3. Til het graszodje op en keer het om.
4. Tel de larven in de grond en aan de onderkant van de zode.
5. Herhaal dit op twee of drie andere plekken en neem het gemiddelde.
6. Leg de zode terug, druk hem aan en geef wat water.

Vind je gemiddeld meer dan vijf larven per vierkant? Dan is behandelen zinvol. Vind je er een of twee? Laat het dan met rust en werk aan een sterker gazon.

Ons advies: wat werkt het beste?

Er is niet één knop waarmee je het probleem oplost. De aanpak die het beste werkt, bestaat uit drie delen.

1. Behandel de bodem op het juiste moment

Met LARVEX pak je de larven in de bodem aan. Je strooit het granulaat over het gazon en werkt het in met water. Het middel is er in verpakkingen voor 80, 200, 400 en 700 vierkante meter, dus je koopt precies genoeg voor jouw tuin. LARVEX is bedoeld tegen emelten, engerlingen en veenmol.

De timing is belangrijker dan veel mensen denken. Behandel als de bodem warm genoeg is en als de larven jong en klein zijn. Voor emelten is dat meestal het najaar. Voor engerlingen is dat de late zomer. In koude, natte grond werkt niets goed.

2. Verdeel het middel gelijkmatig

Werk je met aaltjes, oftewel nematoden? Dan is een goede verdeling het halve werk. Aaltjes zijn levende beestjes en die moeten overal terechtkomen. Met de Nema-T-Pot sproeier voor aaltjes breng je ze gelijkmatig over je gazon. De sproeier is speciaal gemaakt voor nematoden en verstopt daardoor niet.

Houd de grond na de behandeling ongeveer twee weken vochtig. Droogt de bodem uit, dan overleven de aaltjes het niet. Een tuinsproeier op statief maakt dat een stuk makkelijker als je een groot gazon hebt.

3. Maak je gazon sterker

Een dichte, gezonde grasmat heeft veel minder last. Maai niet te kort, want kort gras droogt sneller uit en heeft minder wortel. Verticuteer een keer per jaar zodat de bodem lucht krijgt. En zaai kale plekken meteen bij, anders komen er onkruid en nieuwe eitjes in.

En de mol dan?

Zitten er veel larven in je gazon, dan trek je ook mollen aan. Voor de mol is een gazon vol engerlingen een gedekte tafel. Los je het larvenprobleem op, dan wordt je tuin een stuk minder interessant. Wil je de mol zelf ook aanpakken, dan kan dat met een mollenklem of met een mollenverjager op zonne-energie.

Tips en trucs

• Behandel altijd 's avonds of op een bewolkte dag. Aaltjes gaan dood van fel zonlicht.
• Maai je gazon kort voordat je behandelt. Dan komt het middel makkelijker bij de bodem.
• Maak de grond vooraf nat. Op een kurkdroge bodem zakt het middel niet ver genoeg in.
• Meet de bodemtemperatuur met een gewone keukenthermometer, ongeveer 5 cm diep. Onder de 12 graden werken aaltjes nauwelijks.
• Behandel het hele gazon, niet alleen de kale plek. De larven zitten meestal veel breder verspreid dan de schade laat zien.
• Leg bij een kleine plek een zwart plastic zeil neer, een nacht lang. Emelten kruipen dan naar boven en je kunt ze er 's ochtends afvegen. Dit werkt alleen bij een klein oppervlak.
• Vind je in het voorjaar overal larven terug? Herhaal de behandeling dan in het najaar. Eén keer is bij een grote plaag vaak niet genoeg.
• Laat de vogels hun werk doen op plekken waar je toch al gaat inzaaien. Ze eten een deel van de larven op.

Oma's tips: populair, maar niet bewezen

Over engerlingen en emelten doen veel oude tuintips de ronde. Ze klinken slim en ze worden al jaren doorverteld. Alleen werken ze niet of is nooit aangetoond dat ze werken. Deze vijf komen we het vaakst tegen.

• Zout of pekel over de plek strooien. Dit gaat al generaties mee. Zout maakt de bodem kapot en verbrandt je graswortels. De larven zitten diep genoeg om het te overleven. Je houdt een dode plek over waar jaren niets meer groeit.
• Kokend water over het gras gieten. Het idee is dat je de larven doodt. In de praktijk koelt het water binnen een paar centimeter af. Het gras is dood, de larven leven nog.
• Koffiedik door de grond werken. Koffiedik is een prima toevoeging aan je compost. Als middel tegen engerlingen of emelten is er geen bewijs voor. Het verandert niets aan het aantal larven.
• Een ultrasoon apparaat in het gazon steken. Deze apparaten worden vaak verkocht tegen alles wat onder de grond zit. Voor insectenlarven is er geen bewijs dat geluid onder de grond ze wegjaagt of doodt.
• Wachten tot de vogels het oplossen. Vogels eten inderdaad larven. Maar ze halen er nooit genoeg weg om een plaag te stoppen. Ondertussen woelen ze je gazon verder om en wordt de schade groter.

Wat wel werkt: eerst tellen, dan op het juiste moment behandelen met LARVEX of met aaltjes, het middel gelijkmatig verdelen met de Nema-T-Pot sproeier, de grond daarna twee weken vochtig houden en je gazon dichter en sterker maken.

Veelgestelde vragen

Zijn engerlingen of emelten gevaarlijk voor mensen of huisdieren?

Nee. Ze bijten niet en ze steken niet. Ze zijn ook niet giftig. Een hond die er eentje opeet, wordt daar niet ziek van. De schade blijft beperkt tot je gazon.

Waarom komen er ineens zoveel kraaien op mijn gras?

Omdat er iets te halen valt. Kraaien, eksters en spreeuwen prikken gericht naar larven onder de zode. De vogels zijn dus eigenlijk een gratis meetinstrument. Zie je ze systematisch prikken op één plek, ga daar dan een zodje tellen.

Wanneer kan ik het beste behandelen?

Voor emelten is het najaar meestal het beste moment, als de larven net uit het ei komen en nog klein zijn. Voor engerlingen is de late zomer vaak het gunstigst. Kijk altijd naar de bodemtemperatuur. Is die onder de 12 graden, dan heeft behandelen weinig zin.

Moet ik mijn hele gazon opnieuw inzaaien?

Meestal niet. Behandel eerst de bodem en wacht een paar weken. Vaak herstelt het gras zich vanzelf vanuit de randen. Blijven er echt kale plekken over, dan zaai je die bij zodra de larven weg zijn. Eerder inzaaien is zonde van je graszaad.

Kan ik ze wegkrijgen door minder water te geven?

Een beetje. Langpootmuggen leggen hun eitjes het liefst in vochtig gras. Een gazon dat in de nazomer wat droger staat, is minder aantrekkelijk. Maar een gazon helemaal laten uitdrogen levert je meer schade op dan de emelten zelf.

Komen ze volgend jaar terug?

Dat kan. De kevers en de langpootmuggen vliegen elk jaar opnieuw. Daarom is een sterke, dichte grasmat op de lange termijn het belangrijkst. Controleer elk najaar even met een telling. Dan zie je een nieuwe plaag aankomen voordat de schade groot is.

---

De factsheet in dit artikel is gemaakt door Dierplagenshop en mag je vrij delen met bronvermelding.