Junikever en engerlingen herkennen en bestrijden

Op warme avonden in juni en juli zie je ze opeens overal: bruine kevers die rond zonsondergang rond struiken en boomtoppen zwermen en soms tegen je verlichte raam vliegen. Dat is de junikever, een inheemse keversoort die nauw verwant is aan de meikever. De volwassen kevers zijn vooral een opvallend natuurverschijnsel en richten bovengronds weinig schade aan. Hun larven, de zogenoemde engerlingen, kunnen in de bodem echter graswortels aanvreten en lelijke kale plekken in je gazon veroorzaken. In dit artikel lees je hoe je de junikever en zijn engerlingen herkent, wanneer ingrijpen zinvol is en hoe je dat het beste aanpakt.

Herkennen

De junikever (Amphimallon solstitiale) behoort tot de bladsprietkevers, net als de meikever en de rozenkever. Je herkent de volwassen kever aan de volgende kenmerken:

• Formaat en kleur: ongeveer 14-18 mm lang, licht geelbruin tot kastanjebruin, met fijne beharing die vooral op het borststuk opvalt.
• Sprieten: typische gewaaierde, bladvormige antennes, kenmerkend voor bladsprietkevers.
• Gedrag: vliegt op warme avonden rond zonsondergang; de mannetjes zwermen op zoek naar vrouwtjes rond struiken en bomen en worden aangetrokken door licht.

Verwar de junikever niet met twee gelijkende soorten. De meikever (Melolontha melolontha) is groter (ongeveer 25-30 mm), heeft opvallende zwart-witte zigzagtekening op de flanken en vliegt vooral in mei. De rozenkever (Phyllopertha horticola) is juist kleiner, met een metaalglanzend groen borststuk, en kan in dezelfde periode actief zijn.

De larven, de engerlingen, herken je goed: het zijn witte, vlezige larven die typisch in een C-vorm gekromd liggen, met een bruine kopkapsel en drie paar pootjes vooraan. Je vindt ze in de bodem onder gras, bijvoorbeeld als je een losliggend stuk zode omklapt.

Signalen van engerlingschade

• Gele tot bruine plekken in het gazon die zich uitbreiden, vooral in de nazomer en het najaar.
• Loslatende graszode: het gras komt als een tapijt los omdat de wortels zijn weggevreten.
• Omgewoelde plekken: vogels (zoals kraaien en eksters), mollen en soms dassen woelen het gazon open om de engerlingen op te eten. Die secundaire schade valt vaak het eerst op.

Aanpak

Belangrijk om te weten: de junikever is een inheemse soort en grotendeels onschadelijk. De volwassen kevers leven maar kort, zo'n één tot twee weken, en eten nauwelijks. Ingrijpen is alleen zinvol als de engerlingen merkbare schade aan je gazon veroorzaken. Pak het dan gelaagd aan.

1. Houd je gazon sterk en gezond

Een vitaal gazon met een diep wortelstelsel verdraagt veel meer vraat dan een verzwakte mat. Maai niet te kort, beregen in droge perioden voldoende en belucht de grond zodat wortels zich goed kunnen ontwikkelen. Hoe sterker het gras, hoe minder snel kale plekken ontstaan.

2. Bestrijd engerlingen biologisch met aaltjes

De meest effectieve, milieuvriendelijke bestrijding is met insectparasitaire aaltjes (nematoden). Deze microscopisch kleine rondwormen dringen de engerlingen binnen en schakelen ze ondergronds uit. Aaltjes werken het best in de nazomer (ongeveer augustus-september), wanneer de jonge engerlingen klein zijn en de bodem warm en vochtig is. Giet de aaltjes uit volgens de gebruiksaanwijzing en houd de grond daarna enkele weken vochtig.

3. Beperk de aantrekking van volwassen kevers

Omdat de kevers op licht afkomen, kun je op warme zwermavonden de buitenverlichting wat dimmen of later aanzetten. Tegen de volwassen kevers zelf is verder zelden bestrijding nodig; ze verdwijnen na hun korte vliegtijd vanzelf.

4. Geef natuurlijke vijanden de ruimte

Egels, vogels en bodemroofinsecten eten engerlingen en kevers. Een gevarieerde, niet te strak onderhouden tuin houdt de aantallen op natuurlijke wijze in balans.

Strooi geen ongerichte gifmiddelen over je gazon: dat belast bodemleven en nuttige insecten onnodig. Kies voor een gerichte, biologische aanpak en lees bij elk product altijd het etiket.

Aanbevolen producten

Voor een gezonde, engerlingvrije gazonbodem helpen deze producten uit ons assortiment:

• LARVEX – bodembehandeling tegen engerlingen, emelten en larven van de mei- en junikever, voor een sterker en gezonder gazon; verkrijgbaar in meerdere oppervlaktematen.
• Nema-t-pot sproeier voor aaltjes – handige sproeier om nematoden gelijkmatig en zonder verstopping over het gazon uit te brengen.
• Portek zwenksproeier – oscillerende metalen tuinsproeier om je gazon gelijkmatig vochtig te houden, belangrijk voor een sterk wortelstelsel en voor de werking van aaltjes.
• Tuinsproeier op telescopisch statief – beregent vanaf één plek een groot deel van je gazon, ideaal in droge zomerperioden.

Veelgestelde vragen

Is de junikever gevaarlijk voor mensen of huisdieren?

Nee. De junikever steekt of bijt niet en is niet giftig. De zwermende kevers kunnen op warme avonden hinderlijk zijn rond verlichting, maar vormen geen gevaar.

Waarom vliegen er 's avonds opeens zoveel kevers rond mijn tuin?

Dat is de normale vliegtijd. Op warme avonden in juni en juli zwermen de mannetjes rond zonsondergang op zoek naar vrouwtjes. Deze piek duurt meestal maar enkele weken.

Hoe weet ik of mijn kale gazonplekken door engerlingen komen?

Klap een verdacht stuk zode om. Liggen er witte, C-vormig gekromde larven met een bruine kop onder, en laat het gras gemakkelijk los, dan wijst dat op engerlingen. Omgewoelde plekken door vogels of mollen zijn een extra aanwijzing.

Wanneer kan ik het beste aaltjes tegen engerlingen inzetten?

In de nazomer, ongeveer van augustus tot september, als de engerlingen nog jong en klein zijn en de bodem warm (boven circa 12 °C) en vochtig is. Houd de grond na het uitgieten enkele weken vochtig.

Moet ik de volwassen junikevers bestrijden?

Meestal niet. De volwassen kevers leven kort en richten nauwelijks schade aan. Richt je aandacht liever op een gezond gazon en op de engerlingen in de bodem.

Pro-tip: noteer in welk jaar je veel zwermende junikevers en engerlingschade ziet. Engerlingen ontwikkelen zich over meerdere jaren, dus door het volgende najaar gericht aaltjes in te zetten en je gazon sterk te houden, voorkom je dat de schade zich opbouwt.

---

Beeldverantwoording: hoofdafbeelding junikever — Holger Krisp, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons. Close-up junikever — Bernard Ladenthin, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons.