Motmuggen (afvoervliegjes) herkennen: gedrag en de beste aanpak

Zie je kleine, harige vliegjes rond je gootsteen, douche of afvoerputje? Grote kans dat het motmuggen zijn. Mensen noemen ze ook wel afvoervliegjes of rioolvliegjes. Ze zijn onschuldig maar wel hardnekkig. In dit artikel lees je hoe je ze herkent, waar ze vandaan komen en hoe je er echt van afkomt.

Herkenning

Een motmug is klein, meestal maar 2 tot 5 millimeter. Het lijfje en de vleugels zitten vol fijne haartjes. Daardoor lijkt het beestje net een heel klein motje. De vleugels zijn hartvormig en liggen dakvormig over het lijf. Motmuggen vliegen niet ver. Ze fladderen kort op en landen dan snel weer. Je ziet ze meestal op de tegels rond je wastafel, op de douchewand of stilzittend op de gootsteenrand.

Gedrag en levenscyclus

De larven van de motmug leven in het slijm dat zich opbouwt in afvoerpijpen. Dat slijm bestaat uit haren, zeepresten, vet en bacteriën. Precies daar leggen vrouwtjes hun eitjes. Een larve wordt binnen twee weken volwassen. Daarom zie je motmuggen vaak in korte tijd met veel tegelijk. De volwassen mug leeft maar een dag of twee, maar omdat er steeds nieuwe bijkomen, lijkt het probleem niet te stoppen.

Motmuggen houden van warmte en vocht. Daarom zie je ze het meest in de badkamer, bij de wasmachine of in een vochtige kelder. Ze bijten niet en steken niet. Ze zijn dus niet gevaarlijk. Wel kunnen ze bacteriën uit de afvoer verspreiden in je huis, en dat is niet fijn in een keuken.

De beste aanpak

De kern van de aanpak is simpel. Je moet het slijm in de afvoer weg krijgen, niet alleen de vliegjes die je ziet vliegen.

1. Maak de afvoer schoon met een afvoerborstel of flessenborstel. Haal het slijm er letterlijk uit.
2. Giet daarna heet water met een scheut afwasmiddel door de afvoer. Doe dit een paar dagen achter elkaar.
3. Gebruik eventueel een biologische afvoerreiniger met bacterien die het slijm afbreken. Chemische ontstopper lost vet los maar ruimt het aangekoekte slijm niet altijd goed op.
4. Vang de overgebleven volwassen motmuggen weg met een fruitvliegjesval of een UV-insectenlamp. Zo verklein je de groep die nog eitjes kan leggen.
5. Herhaal de reiniging wekelijks tot je geen nieuwe muggen meer ziet, meestal is dat na twee tot drie weken.

Voorkomen

Maak afvoerputjes en sifons een keer per maand goed schoon, ook als je geen motmuggen ziet. Laat geen water met zeepresten lang stilstaan in een ongebruikte afvoer, bijvoorbeeld in een logeerbadkamer. Gebruik in een vloerput af en toe een beetje afvoerreiniger als onderhoud.

Tips en trucs

• Test snel welke afvoer het probleem is: plak een stukje tape over de afvoer met de plakkant naar beneden en laat het een nacht zitten. Zitten er 's ochtends muggen op de tape vastgeplakt, dan weet je precies welke afvoer je moet aanpakken.
• Reinig ook de overloop van de wastafel. Dat kleine gaatje bovenin wordt vaak vergeten en zit vaak vol slijm.
• Check de vloerput in de doucheruimte apart van de gewone afvoer. Deze twee zijn vaak niet met elkaar verbonden.
• Laat een wasmachine die weinig gebruikt wordt af en toe op de heetste stand draaien. Dat houdt de afvoerslang schoner.
• Zet een fruitvliegjesval een paar dagen naast de badkamerwastafel. Dat vangt de laatste vliegjes tijdens de opschoonperiode weg.

Oma's tips die niet werken

• Azijn door de afvoer gieten. Azijn ruikt fris maar breekt het vaste slijm in de pijp niet goed af. De motmuggen blijven gewoon terugkomen.
• Citroen op de gootsteenrand leggen. Dit maskeert alleen de geur. De larven zitten dieper in de pijp en merken daar niks van.
• Een kaars bij de afvoer laten branden. Muggen vliegen soms wel naar licht, maar dit vangt er maar een paar en lost het probleem in de pijp niet op.
• Alleen bleekwater gebruiken. Bleek doodt bacterien aan het oppervlak, maar dringt niet goed door in het slijmlaagje waar de larven zitten.
• Wachten tot het vanzelf overgaat. Motmuggen verdwijnen niet vanzelf zolang het slijm in de afvoer blijft zitten. Zonder schoonmaken houdt de cyclus van eitjes en nieuwe muggen gewoon aan.

De echte oplossing is en blijft: de afvoer mechanisch schoonmaken en dat herhalen, eventueel aangevuld met een val voor de vliegjes die er al zijn.

Veelgestelde vragen

Zijn motmuggen gevaarlijk voor mensen?

Nee. Motmuggen bijten niet en steken niet. Ze zijn vooral hinderlijk en niet hygiënisch omdat ze bacteriën uit de afvoer kunnen verspreiden.

Waarom heb ik steeds meer motmuggen, ook na het schoonmaken?

Waarschijnlijk zit er nog slijm dieper in de pijp of in de overloop. Een keer schoonmaken is vaak niet genoeg. Herhaal het een paar dagen achter elkaar voor het beste resultaat.

Komen motmuggen uit het riool mijn huis in?

Ze komen meestal niet vanuit het hoofdriool, maar ontstaan lokaal in het slijm in je eigen sifon of afvoerpijp. Daarom helpt het gericht schoonmaken van je eigen afvoer meestal al goed.

Kan ik motmuggen ook gewoon doodslaan?

Dat kan, maar het lost het onderliggende probleem niet op. Zolang de larven in de afvoer zitten, komen er steeds nieuwe motmuggen bij.

Helpt bleek of een chemische ontstopper wel echt?

Dit helpt gedeeltelijk. Bleek en ontstopper doden bacterien en lossen vet op, maar het vaste slijmlaagje met larven blijft soms achter. Mechanisch schoonmaken met een borstel werkt daarom beter als eerste stap.

Hoe lang duurt het voordat ik van motmuggen af ben?

Met een goede, herhaalde aanpak zie je meestal binnen twee tot drie weken duidelijk minder muggen, omdat de levenscyclus van ei tot volwassen mug rond de twee weken duurt.

Dit helpt tegen motmuggen

Gebruik een Fruitvliegval incl. lokstof bij de wastafel of gootsteen om de laatste vliegjes weg te vangen terwijl je de afvoer schoonmaakt. Voor meerdere ruimtes tegelijk werkt een Knock Off Insectenlamp 16 LED goed als gifvrije vanger voor motmuggen en andere kleine vliegende insecten.