Ratten zoeken water op door de droogte: zo houd je ze bij je huis vandaan

27 augustus 2026

Het is al weken droog in Nederland. Dat merk je in je gazon. En je merkt het misschien ook aan het aantal ratten in je buurt. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) ziet meer meldingen binnenkomen van particulieren. Gemeente Diemen waarschuwde deze week haar inwoners voor meer rattenoverlast. De reden is simpel. Een bruine rat kan niet zonder water. Staat de sloot droog, dan gaat hij op zoek. En dan komt hij bij jou uit.

Wat is er aan de hand?

Directeur Gerhard Geurtse van het KAD zegt tegen Omroep Brabant dat niemand ratten telt. Harde aantallen zijn er dus niet. Wel ziet het KAD in grote lijnen een stijging in het aantal meldingen. Dat kan meerdere oorzaken hebben. Melden is makkelijker geworden. En mensen accepteren minder. Sommigen bellen al bij het zien van een enkele rat.

Het warme en droge weer speelt volgens Geurtse zeker mee. De bruine rat heeft echt vrij water nodig. Is dat er niet in de natuur, dan kan hij daar niet leven. Hij trekt dan naar plekken waar wel water is. Denk aan een vijver in de tuin. Of aan een drinkbakje voor vogels. Of aan een lekkende tuinslang.

Waarom jouw tuin zo aantrekkelijk is

Een rat heeft drie dingen nodig. Water, eten en een plek om te schuilen. Bij mensen thuis is dat alle drie te vinden. Dat maakt onze tuinen en schuren zo aantrekkelijk. Kippen, konijnen en zakken hondenbrokken in de schuur zijn een grote trekpleister. Ook een fruitboom werkt zo. Een paar afgevallen appels zijn al genoeg. Zelfs hondenpoep op het gras wordt opgegeten.

En het gaat snel. Volgens het KAD krijgt een vrouwtje in een jaar tijd zo'n 80 tot 100 jongen. Die jongen zijn na drie maanden zelf ook volwassen. Is er genoeg eten, water en ruimte? Dan kunnen er in een jaar tijd zomaar 1000 tot 1500 nakomelingen rondlopen.

Wat mag je zelf doen?

Hier is een belangrijke regel. Particulieren mogen sinds 1 juli 2023 geen rattengif en muizengif meer gebruiken. Dat is een totaalverbod. Je koopt dus geen gif meer en je zet het ook niet meer neer. De reden is doorvergiftiging. Roofvogels, uilen, vossen en katten eten een vergiftigde rat en worden daar zelf ziek van.

Wat mag wel? Klemmen, inloopvallen, vangkooien en weringsmateriaal mag je gewoon gebruiken. Voor lijmvallen tegen knaagdieren ligt het anders. Het gebruik daarvan is in de basis verboden. De vallen zijn nog wel vrij te koop, maar je bent er als gebruiker zelf verantwoordelijk voor om vooraf een ontheffing aan te vragen.

Tips en trucs

• Haal het water weg. Leeg vogelbadjes en gietemmers 's avonds. Repareer een lekkende kraan of tuinslang. Dek een regenton af.
• Ruim gevallen fruit dagelijks op. Onder een appelboom of pruimenboom ligt zo een gedekte tafel.
• Voer vogels alleen op een hangende voedersilo. Strooi niets op de grond. Stop met voeren als je een rat ziet.
• Bewaar dierenvoer in een dichte metalen of harde plastic ton. Een papieren zak of dunne plastic zak knaagt een rat zo open.
• Zorg dat je afvalcontainer altijd goed dichtzit. Zet vuilniszakken nooit los buiten.
• Dicht gaten en kieren. Een jonge rat past door een opening van ongeveer 20 millimeter. Een muis heeft aan 6 millimeter genoeg.
• Kijk vooral bij leidingdoorvoeren, onder de voordeur, bij het ventilatierooster en bij de open stootvoegen in je gevel.
• Houd het achterste stuk van je tuin netjes. Hoge stapels hout, oud bouwmateriaal en dichte bodembedekkers zijn ideale schuilplekken.
• Zet klemmen altijd afgeschermd neer. Gebruik een lokaasdepot of een kist, zodat kinderen, huisdieren en vogels er niet bij kunnen.
• Controleer een geplaatste klem elke dag.

Oma's tips: vijf huismiddeltjes die niet werken

Rond ratten leven veel oude tips. Ze klinken logisch en ze zijn gratis. Alleen werken ze niet, of is nooit aangetoond dat ze werken. We zijn er eerlijk over.

1. Pepermuntolie op een watje. Het populairste advies van internet. Een rat loopt er gewoon omheen. De geur verdwijnt bovendien binnen een paar dagen. Bij honger wint het eten het altijd van de geur.
2. Een radio aan laten staan in de schuur. Ratten wennen razendsnel aan geluid. Na twee nachten trekken ze zich er niets meer van aan.
3. Kattenharen of kattenbakkorrels neerleggen. Het idee is dat de geur van een roofdier afschrikt. In de praktijk lopen ratten vaak dwars door tuinen met katten heen.
4. Gips of cement door het voer mengen. Een naar en oud verhaal dat het beest van binnen zou uitharden. Dat gebeurt niet. Het is dieronvriendelijk en het lost niets op.
5. Ultrasone verjagers in het stopcontact. Ze zijn overal te koop, maar er is geen goed bewijs dat ratten er langdurig van wegblijven. Het geluid komt bovendien niet door muren en meubels heen.

Wat wel werkt is minder spannend, maar veel effectiever. Haal water en eten weg. Dicht de gaten waar ze binnenkomen. Vang de dieren die er al zijn met een klem of vangkooi.

Producten die hierbij helpen

• Gorilla Rattenklem. Een sterke gifvrije klapval met instelbare gevoeligheid.
• Doorloopval voor rat en marter. Voor wie liever vangt dan doodt.
• Mouse & Rat Stop RVS staalwol. Stop dit in gaten en kieren. Roestvrij staal knagen ze niet door.
• Weringsband Rat en Muis 5 meter. Voor kabeldoorvoeren en kieren onder deuren.
• SpouwSafe. Sluit open stootvoegen af zonder de ventilatie te blokkeren.
• GevelFix Voorzetrooster RVS. Houdt knaagdieren uit je ventilatieopening.
• Harmonix Monitoring Paste. Lokaas zonder gif, om te zien of en waar ze lopen.

Veelgestelde vragen

Zijn er dit jaar echt meer ratten?

Dat weet niemand precies. Ratten worden niet geteld. Het KAD ziet wel meer meldingen binnenkomen. Dat kan komen doordat er meer ratten zijn. Het kan ook komen doordat mensen sneller melden. De droogte zorgt er in elk geval voor dat ratten zichtbaarder worden, want ze komen dichter bij mensen.

Mag ik zelf rattengif kopen?

Nee. Particulieren mogen sinds 1 juli 2023 geen rodenticiden meer gebruiken. Dat geldt voor rattengif en voor muizengif. Gebruik in plaats daarvan klemmen, vangkooien en wering.

Mag ik een lijmval gebruiken tegen ratten?

Het gebruik van lijmvallen voor knaagdieren is in Nederland in de basis verboden. De vallen zijn nog wel vrij te koop. Wil je er toch een inzetten, dan moet je zelf vooraf een ontheffing aanvragen. Zonder ontheffing mag het niet. Voor lijmplaten tegen insecten geldt deze regel niet.

Waar meld ik ratten in de openbare ruimte?

Bij je gemeente. Ratten op straat, in het groen of langs een sloot zijn een zaak van de gemeente. Ratten op je eigen erf zijn jouw verantwoordelijkheid. Woon je in een huurwoning, meld het dan ook bij je verhuurder.

Hoe klein moet een gat zijn om een rat buiten te houden?

Een jonge rat kruipt door een opening van ongeveer 20 millimeter. Alles wat groter is, moet dicht. Voor muizen is de grens ongeveer 6 millimeter. Dicht daarom liever meteen alles wat groter is dan een halve centimeter.

Mag ik zomaar alles dichtmaken in mijn gevel?

Nee, wees hier voorzichtig. Vleermuizen en veel vogels zijn beschermd. Sluit nooit een spouw of gat af waar vleermuizen zitten of waar een nest in gebruik is. Wacht dan tot de dieren weg zijn. Sluit een ventilatieopening ook nooit af met een dichte plaat, want dan krijg je vocht en schimmel.

Bronnen

• Florence van der Molen en Romee van der Heijden, "Ratten verlaten natuur door droogte: 'Ze zoeken water bij mensen'", Omroep Brabant, 27 augustus 2026.
• Gemeente Diemen, waarschuwing over mogelijk meer rattenoverlast door droogte, augustus 2026.
• Foto: BlueBreezeWiki, "Junge Wanderratte (Rattus norvegicus)", CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.

Let op: in het bericht van Omroep Brabant staat dat het gifverbod sinds 1 januari geldt. Voor particulieren geldt het verbod op rodenticiden al sinds 1 juli 2023. Wij houden die datum aan.