Rattengif blijft massaal terechtkomen bij vossen, uilen en marters

Bron: onderzoek van Wageningen University & Research, Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) en CLM Onderzoek en Advies, gepubliceerd juli 2026. Ook Nieuwe Oogst berichtte hierover.

Heb je een rattenprobleem en wil je geen dieren schaden die er niets mee te maken hebben? Dan is dit nieuws voor jou relevant. Rattengif komt namelijk nog steeds op grote schaal terecht bij dieren waar het niet voor bedoeld is. Denk aan vossen, steenmarters, egels, uilen en buizerds. Dat blijkt uit nieuw onderzoek. De regels voor rattengif zijn in 2023 juist aangescherpt. Toch is er geen duidelijke daling te zien.

Wat is doorvergiftiging?

Rattengif zorgt ervoor dat het bloed van een rat of muis niet meer goed stolt. Het dier krijgt inwendige bloedingen en gaat dood. Het probleem is dat andere dieren het gif ook binnenkrijgen. Een vergiftigde rat of muis wordt vaak opgegeten door een roofdier. Zo komt het gif via een omweg toch bij een dier terecht dat je nooit had willen vergiftigen. Dat heet doorvergiftiging.

Wat de cijfers laten zien

De onderzoekers testten dode dieren die al waren ingestuurd voor onderzoek. Bij alle onderzochte vossen zat rattengif in het lichaam. Bij bijna alle steenmarters ook. Bij egels ging het om 84 op de 100 dieren. Bij roofvogels en uilen liep dit uiteen van ruim de helft tot bijna alle onderzochte dieren. Vergeleken met een eerder onderzoek uit 2019 is er geen verbetering te zien.

Waarom de strengere regels nog niet genoeg helpen

Sinds 2023 mag alleen een gecertificeerde plaagdierbeheerser rattengif in gebouwen gebruiken. Eerst moeten niet-chemische middelen zijn geprobeerd, zoals klapvallen. Particulieren mogen zelf al helemaal geen rattengif meer kopen. Toch verandert er weinig aan de hoeveelheid gif die bij wilde dieren terechtkomt. Onderzoekers denken dat de regels beter moeten worden nageleefd. Ook zit het middel al heel lang in de natuur, dus een daling kost tijd.

Wat kun je zelf doen?

Voor particulieren is dit sowieso al de norm sinds 2023: rattengif is verboden om zelf te gebruiken. Het goede nieuws is dat gifvrije oplossingen net zo goed werken tegen ratten en muizen. Kies voor een klapval, een elektrische val, of een lokdoos die huisdieren en andere dieren buiten houdt. Zo pak je het probleem aan zonder dat een uil, vos of egel daar de dupe van wordt.

Gifvrije oplossingen die passen bij dit probleem

• Gorilla Rattenklem. Doodt de rat direct dankzij een sterke klapveer, zonder dat andere dieren risico lopen. De gevoeligheid is instelbaar.
• Knock Off Elektrische Ratten en Muizen Val. Werkt snel via een elektrische schok, zonder gif en zonder dat je de rat hoeft aan te raken.
• AF Snappa. Een afgesloten lokaasdepot waar je een muizenklem in plaatst. Een muis kan erbij, huisdieren en andere dieren niet.
• Shield Up Stay Away Afweermiddel. Een gifvrij middel dat ratten, muizen en marters juist op afstand houdt met een geur die zij niet lekker vinden. Handig als je liever voorkomt dan vangt.

Voorkom dat ratten en muizen sowieso binnenkomen

Een val lost een probleem op dat er al is. Nog beter is voorkomen dat ratten en muizen een kans krijgen. Sluit je afval goed af. Dicht gaten en kieren in je gevel en fundering, want een rat past al door een opening van twee centimeter. Laat geen etensresten buiten liggen, ook niet voor huisdieren. Zo maak je je huis of tuin minder aantrekkelijk, ook voor de volgende rat die langskomt.

Veelgestelde vragen

Mag ik als particulier zelf rattengif kopen?

Nee. Sinds 1 juli 2023 is de verkoop van rattengif aan particulieren verboden. Alleen gecertificeerde bedrijven mogen het nog gebruiken, en dan ook pas nadat andere middelen niet genoeg hielpen.

Waarom werkt gif nog steeds door naar andere dieren, ook al zijn de regels strenger?

Een rat of muis met gif in het lijf sterft niet meteen. In die tijd kan hij nog worden opgegeten door een uil, vos of marter. Het gif zit dan al in het lichaam van de rat of muis en gaat mee naar de volgende schakel in de voedselketen.

Is een klapval wreed voor de rat of muis?

Een goede klapval doodt het dier direct. Dat is voor het dier minder lang lijden dan een langzame vergiftiging met inwendige bloedingen.

Ik heb heel veel ratten. Mag ik dan alsnog gif gebruiken?

Nee, ook dan niet als particulier. Bij een grote plaag kun je wel meerdere vallen tegelijk inzetten en de oorzaak wegnemen, zoals voedsel en schuilplekken.

Wat moet ik doen als ik een dode uil, buizerd of vos vind?

Je kunt een dood dier melden bij het Dutch Wildlife Health Centre. Zij gebruiken die meldingen voor onderzoek naar onder andere doorvergiftiging.

Tips en trucs bij het plaatsen van een val

• Zet vallen op plekken waar je sporen ziet, zoals keutels of knaagsporen. Niet zomaar ergens in huis.
• Plaats de val dicht tegen een muur of vaste looproute. Ratten en muizen lopen zelden midden door een ruimte.
• Controleer vallen elke dag. Dan werkt een val het snelst en het diervriendelijkst.
• Gebruik bij een grotere plaag meerdere vallen tegelijk, niet slechts één.

Oma's tips die niet werken

Er gaan al jaren huismiddeltjes rond tegen ratten en muizen. De meeste klinken logisch, maar zijn niet bewezen effectief.

• Mottenballen neerleggen. De geur is voor mensen ook al vervelend, maar ratten en muizen wennen er snel aan. Het houdt ze niet blijvend weg.
• Een goedkoop ultrasoon stekkertje. Er is geen goed bewijs dat deze apparaten muizen of ratten op de lange termijn verjagen. Vaak wennen de dieren eraan.
• Gebruikt kattenbakzand neerleggen. Het idee is dat de geur van een kat ratten afschrikt. In de praktijk werkt dit nauwelijks en trekt het soms zelfs andere dieren aan.
• Pepermuntolie druppelen. De geur verdwijnt binnen een dag. Daarna is het effect weg.
• Bleek of ammonia in gaten gieten. Dit is niet alleen weinig effectief, het is ook gevaarlijk. De dampen zijn schadelijk voor mensen en huisdieren.

Wil je ratten of muizen echt aanpakken? Kies dan voor een bewezen, gifvrije val of een afweermiddel zoals hierboven.