Rattenoverlast in Haarlemse Kleverpark: buurt stapt naar de rechter

Foto: Charles J. Sharp, sharpphotography.co.uk. Licentie: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0). Bron foto: Wikimedia Commons. De foto toont een bruine rat in Drenthe als illustratie bij dit bericht.

In de Kleverparkbuurt in Haarlem hebben bewoners al langere tijd last van ratten. Ze zagen ratten op de vensterbank in de woonkamer, in gangen, onder de vloer en zelfs uit het toilet komen. De buurt en de gemeente zijn het niet eens over de oorzaak. Daarom is een groep bewoners naar de rechter gestapt.

Dat meldt NH Nieuws op 7 juni 2026. Journalist Jacqueline van Kampen sprak met bewoners die zich hebben verenigd in een bewonerscollectief.

Wat is er precies aan de hand?

Een bewoonster vond een dode rat in haar huis. Er hing al langer een steeds erger wordende stank. Haar buurvrouw bleek gif te hebben gestrooid, omdat er ratten in haar keukenkastje zaten. Na een oproep op Facebook kwamen er veel meer meldingen binnen. Bewoners vertelden over ratten die over de vensterbank liepen, in gangen zaten, onder de vloer leefden en zelfs uit het toilet kwamen.

De gemeente Haarlem zette rattenvangers in. Die plaatsten vallen en leegden ze regelmatig. Bewoners vinden dat geen echte oplossing. Zij denken dat het probleem in het oude hoofdriool zit. De gemeente deed inspecties. Volgens de gemeente voldoet het hoofdriool aan de eisen. Wel zijn er gebreken gevonden bij de huisaansluitingen. Dat zijn de leidingen tussen een huis en het hoofdriool. Die zijn eigendom van de bewoner zelf, niet van de gemeente.

Het bewonerscollectief gelooft niet dat het probleem alleen bij de huisaansluitingen ligt. Ze zien verzakkingen in straten en steeds terugkerende kuilen in de weg. Ze willen weten hoe oud het riool precies is. Om dat boven tafel te krijgen, diende de buurt een verzoek in bij de gemeente. Dat heet een Woo-verzoek. Woo staat voor Wet open overheid. De gemeente reageerde volgens de bewoners niet op tijd. Daarom stapten ze eind mei naar de rechtbank in Haarlem.

Waarom dit ook buiten Haarlem relevant is

Haarlem staat niet alleen. Ook in Amersfoort en Arnhem melden bewoners meer rattenoverlast dan voorheen. Warmte, zwerfafval en oude riolering spelen daarbij vaak een rol. Belangrijk om te weten: sinds 1 juli 2023 mag je als particulier geen rattengif of muizengif meer kopen of gebruiken. Dat middel mag alleen nog gebruikt worden door professionals met een licentie. Wie zelf iets tegen ratten wil doen, moet het dus zoeken in vallen, wering en een schone tuin.

Wat kun je zelf doen tegen ratten?

Ratten komen af op eten, warmte en een makkelijke weg naar binnen. Je pakt het probleem het beste aan door twee dingen tegelijk te doen: de weg naar binnen dichten en een val plaatsen op plekken waar je sporen ziet.

• Dicht openingen bij leidingen, ventilatie en de spouwmuur met een GevelFix Voorzetrooster of met SpouwSafe stootvoegroosters.
• Bescherm afvoerpijpen en dakranden met een aluminium knaagdierenwering of een anti-knaagdierschild.
• Vang ratten zonder gif met een elektronische rattenval die de rat snel en gericht doodt, of met een vangkooi waarmee je de rat levend vangt.
• Ruim etensresten, vogelvoer en afval altijd goed op, ook in de tuin en bij de composthoop.

Veelgestelde vragen over rattenoverlast

Mag ik zelf rattengif kopen om ratten te bestrijden?
Nee. Sinds 1 juli 2023 is de verkoop van rattengif en muizengif aan particulieren verboden. Alleen professionele bestrijders met een licentie mogen deze middelen nog gebruiken. Voor particulieren blijven vallen en wering over.

Zijn ratten gevaarlijk voor mensen?
Ja, dat kunnen ze zijn. Ratten kunnen ziektekiemen verspreiden via hun urine, ontlasting en beten. Denk aan de ziekte van Weil. Was daarom altijd je handen na contact met plekken waar ratten zijn geweest.

Hoe weet ik of ik ratten heb en geen muizen?
Rattenkeutels zijn groter dan muizenkeutels, ongeveer zo groot als een rijstkorrel of iets langer. Rattengaten zijn ook groter, vaak zo groot als een vuist. Je hoort ratten soms 's nachts krabben of lopen boven je plafond of onder de vloer.

Is de gemeente verplicht om mijn rattenprobleem op te lossen?
Dat hangt af van de oorzaak. Ligt het probleem in het hoofdriool, dan is de gemeente aan zet. Ligt het bij jouw eigen huisaansluiting, dan ben je daar als bewoner zelf verantwoordelijk voor. Bij twijfel kun je bij de gemeente een melding maken en om een inspectie vragen.

Helpt een kat tegen ratten?
Een kat vangt soms een jonge rat, maar een volwassen rat is voor de meeste katten te groot en te fel om aan te vallen. Reken er niet op dat een kat een rattenprobleem oplost.

Wat doe ik als ik één rat zie?
Waar je één rat ziet, zijn er meestal meer. Ratten leven in groepen en planten zich snel voort. Wacht niet af, maar dicht meteen mogelijke ingangen en zet een val op de plek waar je de rat zag.

Tips en trucs die echt werken

• Berg voer voor huisdieren en vogelvoer altijd op in een afgesloten bak, ook buiten.
• Zet je afvalcontainer pas buiten als hij dicht kan en haal etensresten er niet lang van tevoren in.
• Loop één keer per maand om je huis en let op nieuwe gaten, kuilen of knaagsporen.
• Houd struiken en klimop een stukje van de gevel af. Ratten klimmen daar makkelijk overheen naar boven.
• Zet een val altijd langs een muur of schutting. Ratten lopen het liefst langs een vaste rand en mijden open ruimtes.

Oma's tips die niet echt werken

Er gaan veel huis-tuin-en-keukentips rond tegen ratten. De meeste klinken logisch, maar zijn in de praktijk een mythe.

• Pepermuntolie houdt ratten weg. Dit is een mythe. Ratten wennen aan de geur en de olie verdampt binnen een paar dagen. Je moet het dan steeds opnieuw aanbrengen en zelfs dan werkt het niet betrouwbaar.
• Bakpoeder of soda doodt ratten van binnenuit. Dit is een mythe zonder bewijs. Het is geen betrouwbare manier om ratten kwijt te raken en je weet nooit hoeveel ratten het daadwerkelijk raakt.
• Ratten kunnen niet door kleine gaten. Dit is een mythe. Een rat heeft een zacht, beweeglijk skelet en kan door een opening kruipen die niet veel groter is dan een euromunt.
• Fel licht of een radio op volume jaagt ratten voor altijd weg. Dit is een mythe. Ratten schrikken eerst, maar wennen binnen een paar dagen aan geluid en licht en komen gewoon terug.
• Een paar losse vallen zetten is genoeg. Dit is een mythe als je niet ook de ingangen dicht. Zolang ratten makkelijk naar binnen kunnen, blijven er nieuwe ratten komen, ook als je er af en toe een vangt.

Wat wel helpt, is de combinatie van wering en een goede val. Bekijk het aanbod rattenbestrijding in de webshop voor producten die zonder gif werken.

Bronnen: NH Nieuws (Jacqueline van Kampen, 7 juni 2026) en cijfers van de gemeenten Amersfoort en Arnhem over stijgende rattenmeldingen in 2026.