Muizenval gaat niet af of blijft leeg: dit zijn de oorzaken

Je hebt een val neergezet en er gebeurt niets. Of je komt de volgende ochtend kijken en het lokaas is weg, terwijl de val nog netjes gespannen staat. In bijna alle gevallen is er niets mis met de val zelf. Hij staat op de verkeerde plek, zit te vol met lokaas, of het is de verkeerde val voor het dier dat je hebt.

Waarom gaat je muizenval niet af?

Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) noemt twee hoofdoorzaken als een klem een dier niet meteen doodt: te beperkte slagkracht of verkeerde plaatsing. Diezelfde twee dingen verklaren ook waarom een val helemaal niet afgaat.

• De val staat niet goed op scherp. Bij een klapval moet de beugel echt vastklikken. Tik er op een tafel voorzichtig tegen met een pen. Gaat hij niet af, dan is de spanning te laag of zit de beugel verkeerd.
• Het mechanisme loopt zwaar. Stof, vocht of oud lokaas maken een scharnier traag. Een val die een jaar in de schuur lag doet het vaak niet meer goed.
• Je hebt de verkeerde maat. Een muizenklem is volgens het KAD te klein voor een rat. Zie je keutels van meer dan een halve centimeter, dan heb je waarschijnlijk geen muis en werkt een muizenval niet.
• De val staat waar de muis niet komt. Dit is de meest voorkomende oorzaak. Midden op de vloer loopt een muis nooit.

Het lokaas is weg maar de val staat er nog

Dit is het klassieke geval: de pindakaas is uit de val gegeten en er is niets gebeurd. Daar is bijna altijd een simpele reden voor. Je gebruikt te veel lokaas.

Zit er een dikke klodder op of naast het plaatje, dan kan de muis er vanaf de zijkant bij. Hij hoeft dan niet op het plaatje te staan en de val gaat niet af. Doe een hoeveelheid ter grootte van een erwt, en smeer die in of achter de lokaashouder in plaats van erop. De muis moet er met zijn kop in. Smeer de rest van de val schoon, zodat er maar een plek is waar iets te halen valt.

Een tweede oorzaak is lokaas dat de muis mee kan nemen. Een stukje noot sleept hij gewoon mee. Pindakaas of een kant en klaar gifvrij lokaas voor de muizenklem blijft zitten en dwingt de muis om te blijven staan.

Welk lokaas werkt het best?

Een huismuis eet volgens het KAD maar 3 tot 5 gram per dag en heeft een voorkeur voor granen, peulvruchten en noten. Je hoeft dus niets bijzonders te verzinnen, maar het moet wel plakken en sterk ruiken.

• Pindakaas of hazelnootpasta werkt goed en blijft zitten.
• Kaas werkt minder goed dan de verhalen beweren. Het droogt uit en de muis kan er een stuk vanaf nemen.
• In het najaar zoekt een muis ook nestmateriaal. Een pluk watten in de lokaashouder doet soms meer dan eten.

Waar zet je de val, en hoeveel heb je nodig?

Een muis loopt langs randen en niet door het open midden. Zet de val daarom tegen de plint of muur, met de lokaaskant naar de wand toe. Dwars op de looproute, zodat de muis er niet langs kan maar erover moet.

In een klem past maar een dier, en zodra hij is afgegaan doet hij niets meer. Het KAD beschrijft dan ook dat er bij deze aanpak een groot aantal klemmen nodig is. Een losse val in de keuken is dus te weinig. Zet er minimaal twee tot vier neer op de plek waar je keutels of veegsporen ziet, en kijk in de vallen en klemmen voor muizen welke maat bij jouw ruimte past.

Zijn er kinderen of huisdieren in de buurt, zet de klem dan in een afsluitbare klembehuizing of een gesloten voerdoos. Hoe dat werkt lees je in ons artikel over de muizenlokdoos.

Wat je beter overslaat

• Een zelfgemaakte emmerval met water. De muis verdrinkt dan langzaam. Dat is onnodig lijden en dat adviseren we niet.
• Vallen zetten zonder dicht te maken. Je vangt dan steeds nieuwe muizen. Zet tegelijk de openingen dicht, bijvoorbeeld met roestvast staalwol. In onze uitleg over muizen in de meterkast staat welke doorvoeren je als eerste nakijkt.
• Je zorgen maken over de geur van je handen. Bij ratten speelt schuwheid voor nieuwe dingen een grote rol, zo beschrijft het KAD. Bij een huismuis veel minder. Kijk eerst naar de plek en de hoeveelheid lokaas.

Checklist: zo loop je het in vijf minuten na

1. Test de val op een tafel. Klapt hij vlot dicht?
2. Zijn de keutels een paar millimeter en spits? Dan is het een muis.
3. Staat de val tegen een muur of plint, dwars op de looproute?
4. Zit er een erwt lokaas in de houder en is de rest schoon?
5. Staan er minimaal twee tot vier vallen op de plek met sporen?
6. Zijn de openingen waar de muis binnenkomt dichtgemaakt?

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik mijn muizenval controleren?

Elke dag, en bij een vangkooi nog veel vaker. Het KAD wijst erop dat de tijd tussen vangen en doden zo kort mogelijk moet zijn en noemt daarbij controle na vier tot vijf uur.

Kan ik een muizenval opnieuw gebruiken?

Ja, een klem van kunststof of metaal is herbruikbaar. Maak hem na een vangst nat schoon en laat hem drogen. Veeg niet droog en gebruik geen stofzuiger, want daarmee kunnen volgens het RIVM ziektekiemen in de lucht komen. Een herbruikbare gifvrije muizenklem gaat jaren mee als je hem schoon en droog bewaart.

Hoe haal ik een muis uit de val?

Draag handschoenen. Het RIVM adviseert om geen direct contact te hebben met levende en dode knaagdieren en met hun urine, ontlasting en speeksel. Doe de muis in een dichte zak bij het restafval, maak de plek nat schoon en was je handen met water en zeep.

Mag ik een muis levend vangen en buiten vrijlaten?

Vangen mag, vrijlaten niet. Het KAD verwijst naar het Besluit activiteiten leefomgeving, waarin staat dat het verboden is om dieren uit te zetten. Kies je voor een vangkooi, dan moet je het dier daarna zelf doden. Dat is in de praktijk moeilijk snel en netjes te doen. Voor thuis is een goed geplaatste klem daarom de eerlijkere keuze.

Is een val veilig met kinderen of huisdieren in huis?

Een losse klem op de vloer is dat niet. Zet de klem in een afsluitbare doos en plaats die achter of onder iets waar een kind of hond niet bij kan. Bewaar het sleuteltje niet bovenop de doos.

Kan ik geen muizengif gebruiken in plaats van een val?

Voor particulieren is muizengif in Nederland praktisch niet meer te gebruiken. Wat er is veranderd lees je in het verbod op muizengif. Een klem met gifvrij lokaas is nu de normale route voor thuis.

En als het dan nog niet lukt

Meestal zit het in drie dingen: de plek, de hoeveelheid lokaas en het aantal vallen. Pas die aan en kijk drie nachten wat er gebeurt. Blijft het ritselen terwijl je vallen leeg blijven, dan zit het nest vaak buiten je bereik. Bij aanhoudende overlast is het verstandig een bestrijder te laten kijken.

Bronnen: Kennis- en Adviescentrum Dierplagen, Afweging inzet beheersmethode en RIVM, Wilde knaagdieren en zoonosen.