Eikenprocessierups dit jaar fors actiever: meer overlast verwacht in heel Nederland

De eikenprocessierups is dit jaar nadrukkelijk terug. Na een aantal jaren waarin de overlast afnam, melden gemeenten door heel Nederland weer een duidelijke toename. De rupsen kropen dit voorjaar bovendien recordvroeg uit het ei, waardoor het overlastseizoen eerder begon dan normaal. Reden genoeg om op tijd te weten waar je op moet letten en hoe je jezelf, je kinderen en je huisdieren veilig beschermt.

Waarom is het dit jaar erger?

Volgens de NOS kroop de eerste eikenprocessierups dit jaar al op 23 maart uit het ei in Hengelo – de vroegste datum ooit gemeten in Nederland. De combinatie van relatief hoge temperaturen en veel zonneschijn ligt daaraan ten grondslag. Het aantal eikenprocessievlinders lag vorig jaar bovendien fors hoger dan het jaar daarvoor, en uit al die eitjes komen nu rupsen. Verschillende media, waaronder RTL Nieuws, melden dat de overlast dit seizoen aanzienlijk groter is dan de afgelopen jaren.

Waarom de brandharen zo vervelend zijn

De rups zelf is niet agressief, maar vanaf het derde en vierde larvestadium – meestal vanaf half mei – ontwikkelt de rups duizenden microscopisch kleine brandharen. Die haren breken makkelijk af en waaien met de wind mee. Komen ze in contact met je huid, ogen of luchtwegen, dan kunnen ze zorgen voor jeuk, rode bultjes, irritatie aan de ogen en soms benauwdheid. De haren blijven ook actief in oude, lege nesten en op de grond eronder.

Wat je vooral niet moet doen

Raak de rupsen en de nesten nooit met blote handen aan en probeer een nest niet zelf met een hogedrukreiniger of stofzuiger te lijf te gaan: daarmee verspreid je de brandharen juist. Nesten in openbare bomen meld je bij je gemeente. Zit er een nest in een boom op je eigen terrein, schakel dan een professionele bestrijder in die met de juiste beschermingsmiddelen en een speciale zuiginstallatie werkt.

Wat je wel kunt doen

• Heb je toch brandharen op je huid? Was de huid met lauw water en wrijf niet. Plak eventueel huid af met tape en trek die voorzichtig los om haren te verwijderen, en verschoon je kleding. Een verzachtende Processierups Gel helpt de jeuk en irritatie te verlichten.
• Voorkom dat rupsen omhoog kruipen langs solitaire bomen of struiken met een boomlijmband of de Aeroxon Boomlijmband. Kruipende rupsen blijven aan de lijmlaag plakken.
• Grotere percelen of professioneel beheer? Voor de biologische aanpak van jonge rupsen op grotere schaal is er Catefix 2020, een volledig biologisch middel.

Veilig de zomer door

De eikenprocessierups hoort inmiddels bij de Nederlandse zomer, maar met een beetje oplettendheid voorkom je de meeste ellende. Houd kinderen en honden uit de buurt van aangetaste eiken, droog was niet onder besmette bomen en grijp bij klachten op tijd in. Twijfel je of een nest veilig te verwijderen is? Laat het altijd over aan een specialist.

Bronnen: NOS, ‘Eikenprocessierups is er vroeg bij dit jaar, de bestrijders ook’ (29 april 2026); RTL Nieuws, ‘Overlast eikenprocessierups stuk erger dan afgelopen jaren’ (juni 2026). Foto: B. Schoenmakers via Waarneming.nl / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.