Dit jaar meer overlast van de eikenprocessierups verwacht in Nederland

Actueel ongediertenieuws. Er worden dit jaar extra veel eikenprocessierupsen verwacht in Nederland. Dat meldde weerdienst Weeronline op 11 juni 2026. Vooral in de noordelijke provincies is de kans op overlast groot. Wij zochten uit wat er aan de hand is en wat jij eraan kunt doen.

Wat is er precies aan de hand?

Vorig najaar telden onderzoekers opvallend veel eikenprocessievlinders. Deze vlinders leggen hun eitjes in de herfst. Uit die eitjes komen in het voorjaar de rupsen. Hoe meer vlinders er in het najaar vliegen, hoe meer rupsen er het jaar erna komen. Weeronline schrijft het zo:

"Landelijk werden zelfs drie keer zoveel vlinders geteld als een jaar eerder."

Bron: Weeronline, "Meer eikenprocessierupsen verwacht: kans op jeukklachten neemt toe", 11 juni 2026.

Dit betekent niet meteen een recordjaar zoals 2019. Toen was de overlast het grootst ooit gemeten. Maar de kans op klachten is dit jaar wel duidelijk hoger dan de afgelopen paar jaar. Vooral in Groningen, Friesland en Drenthe worden veel rupsen verwacht. In Utrecht, Gelderland en Noord Brabant is de verwachting gematigd. In de rest van het land lijkt de kans op grote problemen voorlopig kleiner.

Waarom is de eikenprocessierups vervelend?

De rups zelf doet niets gevaarlijks. Het probleem zit in de haartjes op zijn lijf. Vanaf het derde levensstadium heeft de rups honderdduizenden piepkleine brandharen. Die haartjes breken snel af en waaien mee met de wind. Ze bevatten een stofje dat jeuk, rode bultjes en irritatie geeft. Sommige mensen krijgen ook last van hun ogen of luchtwegen.

Deze rupsen leven in nesten in eikenbomen. Je herkent zo'n nest aan een grijswitte, wattenachtige klomp tegen de stam of een tak. Blijf daar altijd uit de buurt.

Wat kun je zelf doen?

Bomen langs de openbare weg worden meestal al door de gemeente in de gaten gehouden. Heb je zelf een eik in de tuin? Dan kun je met deze stappen de overlast beperken.

• Blijf uit de buurt van nesten. Laat kinderen en huisdieren er ook niet komen.
• Kom je toch in aanraking met de haartjes? Krab dan niet. Plak de huid af met tape en trek die er weer af. Zo haal je de haartjes van je huid.
• Was besmette kleding apart en op een hoge temperatuur.
• Gebruik een verzachtende gel tegen de jeuk, zoals de Processierups Gel.
• Wil je de haartjes op een tak of muur onschadelijk maken? Een fixeerspray zoals Rufix Organics Eikenprocessierups plakt de brandharen vast. Zo waaien ze niet meer rond.
• Voor grotere hoeveelheden of een grondige, biologische aanpak is er Catefix 2020.

Veelgestelde vragen over de eikenprocessierups

Is de eikenprocessierups gevaarlijk voor mijn hond of kat?

Ja. Huisdieren kunnen ook last krijgen van de brandharen. Ze kunnen jeuk, een dikke bek of ademhalingsproblemen krijgen als ze aan een nest snuffelen. Houd je huisdier daarom uit de buurt van eikenbomen met een nest.

Wat doe ik als ik de brandharen op mijn huid heb?

Krab niet. Spoel de huid met lauw water en wrijf niet. Plak er tape op en trek die er weer af. Zo verwijder je de haartjes. Bij hevige klachten kun je een verzachtende gel gebruiken of contact opnemen met de huisarts.

Mag ik zelf een nest weghalen uit mijn tuin?

Dat kan, maar alleen met de juiste bescherming. Denk aan een wegwerppak, handschoenen en een stofmasker. Nesten aan bomen langs de straat meld je het best bij je gemeente. Zij plannen de bestrijding vaak al in.

Waarom zitten de rupsen juist in eikenbomen?

De rups eet het liefst blad van de zomereik. Andere boomsoorten laat hij meestal met rust. Daarom zie je de nesten bijna altijd in eiken.

Hoelang duurt het seizoen van de eikenprocessierups?

De meeste overlast is van half mei tot half juli. Daarna verpoppen de rupsen zich tot vlinder en is het probleem voor dat jaar voorbij.

Mag ik zelf chemische gif spuiten tegen de rups?

Zware chemische bestrijdingsmiddelen tegen de eikenprocessierups zijn niet vrij verkrijgbaar voor particulieren. Als particulier gebruik je daarom vooral fixeermiddelen en verzachtende producten. Grootschalige, biologische middelen zoals Catefix zijn bedoeld voor vakkundige toepassing.

Tips en trucs tegen overlast

• Loop vanaf half mei af en toe een rondje langs de eikenbomen in je tuin. Zo zie je een nest op tijd.
• Draag lange mouwen en een lange broek als je in de buurt van eiken werkt of speelt.
• Houd ramen dicht op winderige dagen als er een nest in de buurt hangt. Brandharen waaien namelijk makkelijk mee met de wind.
• Douche en was je haar als je toch bij een nest in de buurt bent geweest.
• Laat gemaaid gras of blad met haartjes niet liggen. Ruim het op met handschoenen aan.
• Houd het gras rond de boom kort. Zo zie je een nest sneller hangen.

Oma's tips die niet werken

Over de eikenprocessierups bestaan veel oude huismiddeltjes. Hieronder lees je welke tips een fabeltje zijn en waarom.

• Azijn op de huid smeren tegen de jeuk. Dit is een fabeltje. Azijn is zuur en kan de huid juist meer irriteren. Het haalt de brandharen niet van je huid.
• Knoflook rond de boom leggen om rupsen te verjagen. Dit werkt niet. Rupsen kiezen een boom op basis van het blad, niet op geur van knoflook in de buurt.
• De huid heel lang schrobben met zeep tot de jeuk weg is. Dit helpt niet goed genoeg. Schrobben haalt de brandharen niet betrouwbaar weg en kan de huid extra irriteren. De tape methode werkt beter.
• Een nest wegspuiten met de tuinslang. Dit is een fabeltje en zelfs gevaarlijk. Door de druk van het water vliegen duizenden brandharen alle kanten op. Daarmee verspreid je het probleem juist verder.
• Rupsen verjagen met harde muziek of geluid bij de boom. Dit werkt niet. Rupsen reageren niet op geluid. Ze verlaten het nest pas als ze verpoppen tot vlinder.

Deze huismiddeltjes klinken misschien logisch, maar ze werken niet of maken het probleem erger. Blijf daarom uit de buurt van nesten en kies voor een aanpak die wel werkt, zoals de Processierups Gel of de Rufix Organics fixeerspray uit onze webshop.