Geelpoothoornaar rukt op: van 1 naar 49 nesten in Flevoland, provincies stoppen met alles weghalen. Wat kun je zelf doen?

Foto: geelpoothoornaar (Vespa velutina) op een bloem. Fotograaf: Charles J. Sharp, Sharp Photography, licentie CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.

De geelpoothoornaar verspreidt zich razendsnel door Nederland. Dat meldt Omroep Flevoland op 14 september. In heel 2023 werd in Flevoland een nest weggehaald. In 2024 waren het er 14, in 2025 al 20. En dit jaar zijn er in de eerste acht maanden al 49 nesten gevonden en weggehaald. Tegelijk stoppen sommige provincies met het weghalen van alle nesten. Wat betekent dat voor jou? En wat kun je zelf doen? Dat lees je hier.

Wat is er aan de hand?

In Flevoland gaat een speciale groep vrijwilligers de zes gemeenten langs. Zij zoeken nesten van de geelpoothoornaar en halen ze weg. Dat doen ze slim. Ze vangen een hoornaar, plakken er een klein zendertje op en volgen het dier naar het nest. Hangt het nest hoog in een boom? Dan gebruiken ze een lange stofzuiger met verlengstukken. Zo kunnen ze het nest veilig vanaf de grond leeghalen.

Toch is de hoornaar niet meer te stoppen. In het zuiden van Nederland is het al een echte plaag. In Limburg, Noord-Brabant en Zeeland zijn dit jaar enorme aantallen nesten weggehaald. In Sterksel (Brabant) werd deze week het eerste nest ontdekt.

Provincies veranderen hun aanpak

Een aantal provincies haalt niet meer alle nesten weg. Utrecht doet dat sinds maart alleen nog bij nesten vlak bij een Natura 2000-gebied, of als er direct gevaar is voor mensen. Noord-Holland doet sinds dit jaar hetzelfde. Dat meldde NH Nieuws op 10 september. Alleen nesten binnen 500 meter van een natuurgebied, nesten bij speeltuinen, schoolpleinen, sportvelden en campings, en nesten die laag hangen worden nog weggehaald.

De provincies zeggen dat de soort zich zo snel verspreidt dat helemaal uitroeien niet meer lukt. Ook in andere landen is dat niet gelukt. Daarom kijken ze nu vooral naar het beperken van de risico's.

Imkers zijn het daar niet mee eens. Imker Jan Pieter van Wijngaarden uit Noord-Holland haalde vorige week nog een nest zo groot als een skippybal uit een boom in Aerdenhout. De buurt had daar zelf geld voor ingezameld, omdat de gemeente het nest liet hangen. Volgens hem vliegen uit elk nest 200 tot 300 koninginnen. Gemiddeld zeven daarvan overleven de winter en beginnen een nieuw nest. Laat je een nest hangen, dan heb je volgend jaar dus zeven nesten.

Waarom is dit insect een probleem?

• Voor bijen en andere insecten. De geelpoothoornaar jaagt op honingbijen. Hij hangt voor de bijenkast en pakt de bijen die naar binnen willen. Een nest eet volgens imkers ongeveer elf kilo insecten per jaar. Dat is slecht voor de bestuiving en voor de natuur.
• Voor mensen. Een steek is pijnlijk, maar meestal niet gevaarlijker dan die van een gewone wesp. Het wordt gevaarlijk als je allergisch bent, of als je heel veel steken tegelijk krijgt. Dat gebeurt als een nest wordt verstoord. In België overleed begin september een man na een aanval vanuit een nest.

Zo herken je de geelpoothoornaar

De geelpoothoornaar heette tot voor kort Aziatische hoornaar. De naam is veranderd om verwarring met de Aziatische reuzenhoornaar te voorkomen. Die komt in Europa niet voor.

• Grootte. Werksters zijn 2 tot 2,5 centimeter. Dat is groter dan een wesp, maar iets kleiner dan onze eigen Europese hoornaar.
• Kleur. Het lijf is bijna helemaal zwart of donkerbruin. Alleen het vierde segment van het achterlijf is oranjegeel. Onze Europese hoornaar is juist veel geler en roodbruin.
• Poten. De uiteinden van de poten zijn geel. Daar komt de naam vandaan.
• Nest. Een groot, rond nest van grijs papier. Vaak hoog in een boom, maar ook in heggen, schuren of onder een dakrand. In de zomer kan het zo groot worden als een skippybal.

Wat kun je zelf doen?

1. Meld het. Zie je een geelpoothoornaar of een nest? Meld het op waarneming.nl. Zo weten de bestrijders in jouw provincie waar ze moeten zoeken.
2. Blijf van het nest af. Een nest van de geelpoothoornaar haal je niet zelf weg. De dieren verdedigen het nest fel en steken massaal. Ga er niet dichterbij dan een paar meter.
3. Vang de koninginnen in het voorjaar. In maart, april en mei zoeken de koninginnen een plek voor een nieuw nest. Elke koningin die je dan vangt, is een nest minder. Een Knock Pestcontrol Wespenval met Wasp Bait lokstof werkt hier goed. Hang de val op een zonnige plek op ongeveer anderhalve meter hoogte.
4. Bescherm je terras in de nazomer. In augustus, september en oktober zijn de nesten het grootst. Dan komen hoornaars ook op zoet fruit en frisdrank af. Een Waspbane wespenval vangt ze zonder gif en zonder nuttige insecten te lokken. Met een navulling kun je de val het hele seizoen gebruiken.
5. Heb je bijen? Zet een val bij de kasten en verklein de vliegopening. Vallen met lokstof vangen ook de hoornaars die voor de kast hangen.
6. Sluit je gevel af. Hoornaars en wespen nestelen graag in spouwmuren. Zet bijenbekjes in de open stootvoegen. Dan kunnen ze er niet in en kan je muur nog wel ventileren.

Voor bestrijders en imkers

Wie beroepsmatig nesten weghaalt, heeft goede bescherming nodig. Een gewoon imkerpak is niet genoeg. De angel van de geelpoothoornaar komt door dunne stof heen. Het Hoornaarspak is speciaal voor deze soort gemaakt. Voor gewone wespennesten zijn de wespenjas met hoed en de leren wespenhandschoenen voldoende. Wespenpoeder voor in het nest mag alleen worden gebruikt door mensen die daarvoor een licentie hebben. Lees altijd eerst het etiket. Gebruik een middel alleen op de plekken die op het etiket staan.

FAQ: veelgestelde vragen over de geelpoothoornaar

Is de geelpoothoornaar gevaarlijker dan een wesp?

Een enkele steek is te vergelijken met een wespensteek. Het gevaar zit in het aantal. Bij een verstoord nest steken tientallen dieren tegelijk. Ben je allergisch voor wespensteken? Draag dan altijd je noodmedicatie bij je.

Mag ik een nest zelf weghalen?

Het mag, maar doe het niet zonder speciale bescherming en ervaring. Het is te gevaarlijk. Meld het nest bij je gemeente of provincie en op waarneming.nl. Houd kinderen en huisdieren uit de buurt tot het nest weg is.

Mag ik zelf wespenpoeder of spray in het nest gebruiken?

Professionele wespenpoeders zijn alleen toegestaan voor mensen met een licentie. Voor particulieren zijn er vallen en wering. Lees altijd het etiket van een middel. Gebruik het alleen zoals het etiket zegt.

Wanneer heeft een val het meeste zin?

In het voorjaar, van maart tot en met mei. Dan vang je koninginnen. Elke gevangen koningin voorkomt een heel nest. In de nazomer helpt een val vooral om je terras rustig te houden.

Vang ik met een wespenval ook bijen?

Met de juiste lokstof niet. Bijen komen niet af op de zoete, gistende lokstof in een wespenval. Hang de val wel op een stukje van bloeiende planten af.

Verdwijnt het nest in de winter?

Ja. In de herfst sterft het hele volk. Alleen de jonge koninginnen overwinteren, verstopt onder schors of in een schuur. Een oud nest wordt niet opnieuw gebruikt. Maar de koninginnen bouwen in het voorjaar wel een nieuw nest in de buurt.

Tips en trucs

• Hang een wespenval al in maart op. Dan vang je de koninginnen voordat ze een nest bouwen.
• Kijk in de nazomer eens omhoog in hoge bomen. Een nest zit vaak boven de 10 meter en valt pas op als de bladeren vallen.
• Zie je veel hoornaars rond een bijenkast, een klimopstruik of een fruitboom? Volg de vliegrichting. Ze vliegen in een rechte lijn naar het nest.
• Dek eten en drinken buiten af. Gebruik een rietje bij een blikje, zodat je geen hoornaar in je mond krijgt.
• Ruim afgevallen fruit op. Rottend fruit trekt hoornaars en wespen aan.
• Zet bijenbekjes in de stootvoegen voordat het voorjaar begint. Dan kan een koningin niet in je spouwmuur.

Oma's tips: wat werkt niet?

Over wespen en hoornaars gaan veel oude verhalen rond. Deze vijf hoor je het vaakst. Ze werken niet, of het is nooit bewezen.

1. Een bruine papieren zak ophangen als nepnest. Het idee is dat wespen een ander nest mijden. Hoornaars en wespen herkennen een papieren zak niet als nest. Meerdere volken nestelen ook gewoon vlak bij elkaar. Niet bewezen.
2. Muntjes in een zakje water. Het zou insecten afschrikken door het weerkaatsende licht. Er is geen enkel bewijs. Hoornaars vliegen er gewoon langs.
3. Kruidnagel, citroen of koffie branden. De geur vervliegt in de buitenlucht binnen een paar minuten. Een hoornaar die op je frisdrank afkomt, laat zich daar niet door tegenhouden.
4. Het nest 's nachts met water bespuiten. Levensgevaarlijk. Het nest gaat niet kapot, maar de dieren komen wel massaal naar buiten. Ook in het donker steken ze.
5. Ultrasone verjagers. Er is geen bewijs dat ultrasoon geluid wespen of hoornaars weghoudt. Onafhankelijke tests vinden geen effect.

Wat werkt dan wel? Koninginnen vangen in het voorjaar, een goede val met lokstof in de nazomer, de gevel afsluiten met bijenbekjes, en een nest altijd melden en laten weghalen. Precies de stappen hierboven.

Bronnen: Omroep Flevoland, "Van één naar 49 nesten in vier jaar tijd: geelpoothoornaar rukt op in Flevoland", 14 september 2026. Jacqueline van Kampen, "Aziatische hoornaars rukken op, toch laat provincie nesten hangen: imker maakt zich zorgen", NH Nieuws, 10 september 2026. Omroep Brabant, "Eerste nest Aziatische hoornaar ontdekt in Sterksel", september 2026. Foto: Charles J. Sharp, "Asian hornet (Vespa velutina)", CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.