Muizen en kakkerlakken in oud pand Utrecht: de kieren dichten is de echte oplossing

In Utrecht speelt al maanden een probleem met ongedierte in een oud gebouw aan de Joseph Haydnlaan. Het pand is een voormalig militair hospitaal en wordt al ruim dertig jaar gebruikt als opvanglocatie. Er wonen ongeveer 550 mensen. Bewoners meldden ratten, muizen en insecten in hun kamer, bed, douche en keuken. Zeven partijen in de gemeenteraad stelden daarover vragen.

Het college van burgemeester en wethouders bevestigde de problemen. Buiten het gebouw is sprake van ratten. Binnen zitten muizen en op sommige plekken kakkerlakken. Volgens de gemeente ligt de belangrijkste oplossing in een grootschalige renovatie. Die staat gepland voor dit najaar. Bij die verbouwing moeten de kieren en gaten in het oude pand verdwijnen.

Dat laatste is de kern van het verhaal. En het is precies de les die ook voor gewone huizen geldt.

Waarom vallen en gif alleen niet genoeg zijn

In het Utrechtse pand gebeurt al veel. Een ongediertebestrijder komt iedere week langs. Nieuwe bewoners krijgen uitleg over hygiene en schoonmaken. Ze krijgen gratis schoonmaakmiddelen en afsluitbare bakken voor hun eten. De kamercontroles gaan van eens per drie maanden naar elke maand.

Toch blijft het probleem terugkomen. Dat komt door twee dingen die samen optreden.

• Er is veel voedsel aanwezig, want iedereen kookt en bewaart zijn eigen boodschappen.
• Het oude gebouw zit vol kieren en gaten. Daardoor kunnen muizen en kakkerlakken zich makkelijk verplaatsen en verstoppen.

Zolang die twee dingen blijven bestaan, vult de ruimte zich steeds opnieuw. Je vangt dan wel dieren weg, maar er komen er weer bij. Dat heet in ons vak een blijvende bron. De ratten buiten hebben trouwens een eigen reden. Het gebouw staat in een waterrijke omgeving en daar zitten van nature bruine ratten.

Wat je hiervan kunt leren voor je eigen huis

Woon je in een oud huis? Dan herken je het patroon waarschijnlijk. Een muis of een kakkerlak kiest altijd de makkelijkste weg naar binnen. Die weg zit meestal bij de leidingdoorvoer onder de gootsteen, bij de meterkast, bij open stootvoegen in de gevel en bij ventilatieroosters.

Een muis kan door een gat van 6 millimeter. Een jonge kakkerlak heeft nog minder nodig. Kieren dichten klinkt saai, maar het is de enige maatregel die blijvend werkt.

Zo pak je het aan

1. Zoek eerst de weg naar binnen. Kijk langs plinten, achter de koelkast, onder de vaatwasser, bij leidingen en bij ventilatie.
2. Stop gaten en kieren dicht met Mouse & Rat Stop RVS staalwol. Knaagdieren bijten daar niet doorheen. Werk het daarna af met kit.
3. Zet open stootvoegen in de spouwmuur dicht met een SpouwSafe stootvoegrooster. De muur blijft dan ventileren, maar muizen en wespen komen er niet meer in.
4. Beveilig ventilatieopeningen met een GevelFix voorzetrooster van RVS.
5. Bewaar los voedsel in afsluitbare bakken. Ook kruimels tellen mee.

Eerst kijken wat je precies hebt

Kakkerlakken zie je overdag bijna nooit. Ze komen 's nachts tevoorschijn. Met een monitorval weet je binnen een paar dagen of ze er zijn en waar ze zitten. Gebruik daarvoor de Ecotrap insectenmonitor of de AF Insect Monitor. Zet ze langs plinten, achter apparaten en onder de gootsteen.

Zie je daadwerkelijk kakkerlakken? Dan helpen lijmvallen voor insecten om de aantallen omlaag te brengen en de plek in kaart te brengen. Kijk naar de HoyHoy Trap-A-Roach of de 3-delige kakkerlakkenlijmval. Beide werken zonder gif. Let op het verschil met lijmvallen voor knaagdieren. Daar gelden andere regels voor. Verderop leggen we dat uit.

Voor muizen werkt een klem het snelst. De Gorilla muizenklem is stevig en makkelijk te spannen. Wil je liever levend vangen? Dan is de Catch-A-Mouse inloopval met kijkdeksel een goede keuze.

Belangrijk om te weten over gif en lijmvallen

Particulieren mogen sinds 1 juli 2023 geen rattengif of muizengif meer gebruiken. Dat verbod geldt voor alle rodenticiden. Klemmen, inloopvallen en weringsmaterialen mogen wel gewoon.

Voor lijmvallen tegen knaagdieren ligt het anders. Het gebruik daarvan is in Nederland in de basis verboden. Deze vallen zijn nog wel gewoon te koop. De gebruiker is er zelf verantwoordelijk voor om vooraf een ontheffing aan te vragen. Zonder ontheffing mag je ze dus niet inzetten. Ga daarom eerst na of je die ontheffing kunt en wilt aanvragen. In de meeste gevallen kom je met een klem of een inloopval sneller en eenvoudiger tot een oplossing.

Voor kakkerlakken bestaan wel gelmiddelen, maar de sterke gels zijn bedoeld voor gebruikers met een licentie. Lees altijd het etiket voordat je iets koopt.

Tips en trucs

• Werk in het donker met een zaklamp als je kakkerlakken wilt zien. Ze schrikken van licht en rennen weg, en zo zie je precies waar ze vandaan komen.
• Strooi geen poeder over een insectenlijmval heen. Het poeder maakt de lijm dof en dan vangt de val niets meer.
• Zet muizenklemmen haaks tegen de muur. Muizen lopen bijna altijd langs een wand en niet door het midden van een ruimte.
• Laat een nieuwe klem eerst een nacht onopgezet met wat lokaas staan. Muizen zijn wantrouwend voor nieuwe dingen. Daarna vang je er meer mee.
• Controleer je afvoerputjes. Een droog putje is een open snelweg. Giet er af en toe water in zodat het waterslot gevuld blijft.
• Kijk ook achter de koelkast en onder de vaatwasser. Het is daar warm en vochtig, en dat is precies wat kakkerlakken zoeken.
• Doe een controleronde in het najaar. Muizen zoeken vanaf september naar een warme plek voor de winter.

Oma's tips die niet werken

Er gaan al jaren huismiddeltjes rond. Ze klinken logisch en ze zijn goedkoop. Helaas lossen ze het probleem niet op. Dit zijn de vijf die we het vaakst horen.

• Laurierblaadjes in de kast tegen kakkerlakken. Kakkerlakken lopen er gewoon overheen. De geur is veel te zwak en verdwijnt bovendien binnen een paar dagen.
• Komkommerschillen op het aanrecht. Dit verhaal bestaat al tientallen jaren. In de praktijk trekt rottend fruit juist meer insecten aan.
• Pepermuntolie op een watje tegen muizen. Een muis mijdt de geur misschien een dag. Daarna went hij eraan en loopt hij er dwars doorheen, zeker als er eten ligt.
• Ultrasone verjagers die alles wegjagen. Het geluid komt niet door muren en meubels heen. Dieren wennen er bovendien snel aan. Als enige maatregel is dit onvoldoende.
• Een propje staalwol van de supermarkt in het gat. Gewone staalwol roest weg en valt uit elkaar. Na een half jaar zit het gat weer open. Gebruik daarom roestvrijstalen wol.

Wat wel werkt is minder spannend, maar veel betrouwbaarder. Sluit de weg naar binnen af. Haal het voedsel weg. Zet daarna vallen neer om te controleren of het gelukt is.

Veelgestelde vragen

Hoe klein is een gat waar een muis doorheen kan?

Ongeveer 6 millimeter is al genoeg. Dat is de dikte van een potlood. Een jonge rat heeft zo'n 2 centimeter nodig. Kieren die jij nauwelijks ziet, zijn voor hen een deur.

Betekent een kakkerlak in huis dat het vies is?

Nee. Kakkerlakken liften mee in dozen, tassen, koffers en tweedehands apparaten. Ook in een schoon huis kunnen ze binnenkomen. Wel geldt dat ze alleen blijven als er eten en vocht te vinden is.

Mag ik als particulier nog muizengif of rattengif gebruiken?

Nee. Sinds 1 juli 2023 is dat verboden voor particulieren. Klemmen, inloopvallen en weringsmaterialen mag je wel gewoon gebruiken. Voor lijmvallen tegen knaagdieren gelden aparte regels. Zie de vraag hieronder.

Mag ik een lijmval voor muizen of ratten gebruiken?

In de basis niet. Het gebruik van lijmvallen voor knaagdieren is in Nederland verboden. De vallen zijn nog wel vrij te koop. Je bent als gebruiker zelf verantwoordelijk voor het aanvragen van een ontheffing voordat je er een inzet. Heb je die ontheffing niet, kies dan voor een klem of een inloopval. Let op dat dit iets anders is dan een lijmval voor insecten, zoals een kakkerlakkenmonitor. Die valt hier niet onder.

Zijn kakkerlakken gevaarlijk voor je gezondheid?

Ze kunnen bacterien meedragen op hun poten en zo voedsel besmetten. Daarnaast kunnen hun uitwerpselen en huidresten allergie en astmaklachten verergeren. Daarom is snel ingrijpen verstandig.

Werkt kit alleen ook tegen muizen?

Nee. Een muis knaagt zo door kit heen. Stop het gat eerst vol met roestvrijstalen wol. Daarna werk je het netjes af met kit.

Hoe lang duurt het voordat je van kakkerlakken af bent?

Reken op enkele weken tot een paar maanden. Eitjes zitten in een beschermd pakketje en komen later uit. Je moet dus blijven controleren, ook als je even niets meer ziet.

---

Bron: Bas Teunissen, "Renovatie dit najaar moet overlast met muizen en kakkerlakken in azc stoppen", RTV Utrecht, 19 juli 2026.
Foto: Duitse kakkerlak (Blattella germanica), fotograaf David Monniaux, licentie CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons.