Steeds meer horecazaken dicht door muizen en ratten: dit is wat je moet weten

Een filmpje van ratten die over de toonbank en de frituurpan van een restaurant in de Amsterdamse Javastraat lopen, ging dit voorjaar rond op social media. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) sloot de zaak per direct. Het is geen op zichzelf staand geval. Steeds meer horecazaken in Nederland gaan noodgedwongen dicht door muizen en ratten.

De cijfers lopen op

In 2023 sloot de NVWA 34 winkels en horecazaken door een ernstige plaag van ongedierte. In 2024 waren dat er al 65. In 2025 liep dat verder op naar 75 spoedsluitingen. Zo'n sluiting is een van de zwaarste maatregelen die de NVWA kan opleggen. Dat gebeurt alleen als er een serieus risico is voor de volksgezondheid, want muizen en ratten kunnen ziektes overbrengen via hun ontlasting en urine.

De gevolgen kunnen groot zijn. In Den Helder gingen twee horecazaken failliet nadat ze dicht moesten na de vondst van duizenden muizenkeutels, meldde het Noordhollands Dagblad. Een zaak kan pas weer open als al het besmette voedsel weg is, het pand grondig schoon is en er maatregelen zijn genomen om de dieren buiten te houden.

Waarom neemt de overlast toe?

Er is niet een enkele oorzaak aan te wijzen. Ratten hebben eten, water en een plek om te nestelen nodig. Steden met veel grachten, zoals Amsterdam, zijn daardoor aantrekkelijk voor ze. Ook zwervend afval en eten dat niet goed wordt opgeborgen spelen mee. Verder trekken ratten bij kou vaker vanuit het riool naar binnen, op zoek naar een warmere plek.

Een andere reden is het verbod op rattengif en muizengif voor particulieren en veel bedrijven. Preventie en wering zijn nu de basis om knaagdieren buiten te houden. Pas als dat niet genoeg is, mag een professional in uiterste gevallen nog gif inzetten. Lees meer over de regels in ons artikel over het verbod op muizengif.

Wat kun je zelf doen?

Voor horecaondernemers, maar ook voor thuis, geldt: voorkomen is veel makkelijker dan bestrijden als het al mis is. Dit werkt het beste.

• Dicht gaten en kieren bij leidingen, deuren en ventilatieroosters. Muizen kunnen al door een spleet van 6 millimeter naar binnen.
• Berg eten altijd af in gesloten bakken en laat geen etensresten of afval liggen.
• Zet buiten afval pas op straat vlak voor het wordt opgehaald, niet er dagen van tevoren.
• Plaats muizenvallen of rattenvallen op plekken waar je sporen ziet, zoals keutels of knaagsporen.
• Controleer regelmatig, ook als je nog niets hebt gezien. Vroeg ingrijpen voorkomt een grote plaag.

Tips & trucs

• Loop een keer per maand met een zaklamp langs plinten, onder kasten en achter apparatuur. Verse keutels zijn vers en vochtig, oude keutels zijn droog en grijs. Zo zie je snel of een plaag actief is.
• Zet vallen dicht tegen de muur, met de opening richting de muur. Muizen en ratten lopen het liefst vlak langs een wand.
• Gebruik bij een lokaas iets vets of zoets, zoals pindakaas. Dat werkt vaak beter dan alleen kaas.
• Vervang wering van rubber of schuim door metaal of staalwol. Ratten en muizen kunnen zich door zachte materialen heen knagen.
• Merk je ineens een luchtje, krasgeluiden in de nacht of geknaagde verpakkingen? Wacht niet af en grijp meteen in.

Oma's tips die niet werken

• Een kattenbakje met kattenbezoek neerzetten. De geur van een kat schrikt losse muizen soms even af, maar een structurele plaag los je er niet mee op. Muizen wennen aan een vaste geur die niet verandert.
• Wc-blokjes of mottenballen neerleggen. Veel mensen denken dat de sterke geur muizen wegjaagt. Het effect is hooguit heel kort en lokaal, en de kans dat het echt werkt is klein.
• Ultrasoon geluid van een goedkope stekkerdoos als enige maatregel gebruiken. Sommige toestellen helpen een beetje, maar knaagdieren wennen er binnen enkele dagen aan. Zonder wering en vallen erbij, komt de overlast gewoon terug.
• Pepermuntolie op wattenschijfjes leggen. De geur is voor mensen fris, maar voor muizen is het maar tijdelijk vervelend. Zodra de geur verdampt, komen ze gewoon terug.
• Een kier dichtstoppen met een prop krantenpapier. Papier lijkt een kier te dichten, maar een muis knaagt er in een paar minuten doorheen. Alleen metaal, staalwol of een goed sluitend rooster houdt echt tegen.

De echte oplossing blijft: gaten en kieren goed dichten met metaal of staalwol, eten goed opbergen en op tijd vallen plaatsen.

Veelgestelde vragen

Mag ik als particulier nog rattengif of muizengif kopen?

Voor particulier gebruik is de verkoop van rodenticiden al langer aan strenge regels gebonden. Wering en vallen zijn voor thuisgebruik de eerste en beste stap. Kijk voor de actuele regels in ons artikel over het gifverbod.

Hoe weet ik of ik een muis of een rat in huis heb?

Muizenkeutels zijn klein en spoelvormig, zo'n 3 tot 6 millimeter. Rattenkeutels zijn groter, tot wel 2 centimeter. Ratten laten ook grotere knaagsporen achter en maken meer geluid, omdat ze zwaarder zijn.

Zijn muizen en ratten gevaarlijk voor mijn gezondheid?

Ja, ze kunnen bacteriën en ziektes overbrengen via urine, uitwerpselen en speeksel. Zorg dat je bij het opruimen van sporen handschoenen draagt en oppervlakken goed reinigt.

Waarom moet een horecazaak meteen dicht bij een plaag?

De NVWA legt een spoedsluiting op bij een ernstig risico voor de voedselveiligheid. Een zaak mag pas weer open als besmet voedsel weg is, het pand schoon is en er maatregelen zijn genomen om de dieren buiten te houden.

Hoe snel kan een muizenplaag ontstaan?

Muizen planten zich snel voort. Een enkel vrouwtje kan al binnen enkele weken voor een flinke groep zorgen. Daarom is het belangrijk om bij de eerste sporen meteen in te grijpen.

Werkt een ultrasoon apparaat tegen muizen en ratten?

Los apparaat werkt meestal niet goed genoeg, omdat de dieren er snel aan wennen. Combineer het altijd met wering en vallen voor een echt resultaat.

Dit helpt tegen muizen en ratten

Dicht gaten en kieren met Mouse & Rat Stop RVS Staalwol of met de Weringsband Rat en Muis 5 meter. Voor een gifvrije, snelle vangst werkt de Victor Elektronische Muizenval goed in keuken of bijkeuken.

Bronnen: NH Nieuws, 'Steeds meer spoedsluitingen in de horeca door ongedierte', 4 april 2026; NOS, 'Muizen en ratten teisteren de horeca', 31 maart 2026; NVWA-jaarcijfers spoedsluitingen 2023-2025. Foto: 'Brunrotte (Rattus norvegicus).jpg' van Petter Ulleland via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

GEBRUIK BIOCIDEN VEILIG. LEES ALTIJD HET ETIKET EN DE PRODUCTINFORMATIE VÓÓR GEBRUIK.