Vrouwtje van de huissteekmug (Culex pipiens), de mug die het westnijlvirus kan overbrengen

Westnijlvirus in Nederland: RIVM meldt sterfgeval, dit kun je zelf doen tegen muggen

Het RIVM meldde op 26 augustus 2026 dat er iemand in de provincie Utrecht is overleden aan westnijlkoorts. Die persoon liep het virus waarschijnlijk hier in Nederland op. Het RIVM zegt er meteen bij dat de kans om het virus op te lopen erg klein blijft. Toch is dit een goed moment om te kijken hoeveel muggen er rond je huis rondvliegen. In dit artikel lees je wat het westnijlvirus is, hoe groot het risico echt is en wat je zelf kunt doen.

Wat er precies gemeld is

In de provincie Utrecht is iemand in het ziekenhuis overleden aan westnijlkoorts. Het RIVM doet geen verdere uitspraken over deze persoon. Volgens NOS ging het om iemand van boven de 80 jaar met onderliggende ziekten.

In 2026 zijn er tot nu toe drie meldingen van mensen die het virus waarschijnlijk in Nederland opliepen. Een van hen ligt nog in het ziekenhuis. Op 17 augustus werd het virus gevonden bij een bloeddonor uit de provincie Utrecht. Die persoon was niet in het buitenland geweest.

Het virus is dit jaar in Nederland gevonden in de provincies Utrecht, Noord-Brabant en Zuid-Holland. Het zat onder meer in vogels, muggen en paarden. Bij vijf paarden is een besmetting bevestigd, meldt de NVWA.

Wat is het westnijlvirus?

Het westnijlvirus komt vooral voor bij vogels. Een mug kan het virus oppikken als hij bloed drinkt van een besmette vogel. Daarna kan die mug het doorgeven aan een andere vogel. Soms ook aan een mens of aan een paard.

Mensen kunnen het virus niet aan elkaar doorgeven. Een besmet paard kan het ook niet doorgeven. Voor verspreiding is altijd een besmette mug nodig.

Hoe groot is het risico?

Het RIVM noemt de kans om in Nederland besmet te raken erg klein. En als je toch besmet raakt, merk je er meestal niets van. De cijfers van het RIVM:

  • Ongeveer 80 procent van de besmette mensen krijgt geen klachten.
  • Ongeveer 19 procent krijgt milde griepklachten, zoals koorts, hoofdpijn en spierpijn.
  • Ongeveer 1 procent krijgt ernstige klachten aan de hersenen of de hersenvliezen.

Mensen boven de 50 jaar lopen meer risico. Dat geldt ook voor mensen met een lagere weerstand door ziekte of medicijnen. Heb je koorts en hoofdpijn na een periode met veel muggenbeten? Neem dan contact op met je huisarts.

Om welke mug gaat het?

Het gaat om de gewone huissteekmug. De wetenschappelijke naam is Culex pipiens. Dit is veruit de meest voorkomende mug in Nederland. Het is dus niet de Aziatische tijgermug, al is die de laatste weken ook vaak in het nieuws.

Belangrijk om te weten: de huissteekmug is vooral actief in de schemering en 's nachts. Overdag zit hij meestal stil op een donkere, koele plek. Hij legt zijn eitjes in stilstaand water. Denk aan een regenton, een verstopte dakgoot, een emmer of een plantenschotel.

Wat kun je zelf doen?

Het advies van het RIVM is simpel. Zorg dat je minder gestoken wordt. Deze punten helpen daarbij.

  • Draag bedekkende kleding in de avond. Lange mouwen en een lange broek.
  • Houd muggen buiten met horren voor ramen en deuren.
  • Gebruik een muggenwerend middel op onbedekte huid.
  • Slaap onder een klamboe als je ramen open moet laten staan.

Daarnaast is er nog iets dat vaak vergeten wordt. Muggen komen ergens vandaan. Meestal uit je eigen tuin. Haal daarom stilstaand water weg. Dat scheelt op termijn het meest.

Wat helpt tegen muggen in en om huis?

Wij verkopen geen middelen die het westnijlvirus behandelen. Wat we wel hebben, zijn producten die het aantal muggen in en om je huis omlaag brengen. Minder muggen betekent minder beten.

Let op. Een muggenlamp vervangt geen hor. Een hor houdt muggen tegen bij de bron, namelijk je raam. Combineer de twee als het kan.

Tips en trucs

  • Loop een rondje door je tuin en kieper alles om waar water in staat. Emmers, plantenschotels, speelgoed, kruiwagens en oude bloempotten.
  • Doe een deksel of een fijn gaas op je regenton. Een regenton zonder deksel is een muggenfabriek.
  • Maak je dakgoot schoon. Een verstopte goot houdt water vast en daar leggen muggen hun eitjes in.
  • Ververs het water van een vogelbadje minstens één keer per week. Muggenlarven hebben ongeveer een week nodig.
  • Zet een muggenlamp niet naast je bed, maar aan de andere kant van de kamer. Zo trek je de muggen weg bij jezelf.
  • Sluit ramen en deuren voordat de schemering begint. Dat is precies het moment waarop de huissteekmug actief wordt.
  • Heb je een vijver? Vissen eten muggenlarven. Een vijver met vissen levert meestal weinig muggen op. Een emmer regenwater levert er heel veel op.

Oma's tips: populair, maar niet bewezen

Over muggen bestaan veel huismiddeltjes. Ze klinken logisch en ze gaan al jaren mee. Maar het bewijs ontbreekt. Dit zijn er vijf.

  • Een bakje azijn op de vensterbank. Azijn trekt fruitvliegjes aan als je er een valletje mee maakt. Tegen muggen doet een open bakje azijn niets. De geur verdampt snel en muggen zoeken jou op via je lichaamswarmte en je uitgeademde CO2.
  • Knoflook eten om muggen te weren. Dit is een klassieker. In onderzoek is er geen verschil gevonden tussen mensen die knoflook aten en mensen die dat niet deden. Muggen prikken gewoon door.
  • Een geranium of een citroenplant voor het raam. Een plant die stil in een pot staat, geeft nauwelijks geurstoffen af. Pas als je de blaadjes kneust komt er iets vrij. En dan nog werkt het maar een paar minuten en alleen vlakbij.
  • Een schoteltje met een halve citroen en kruidnagels. Ziet er gezellig uit op tafel. Het effect reikt hooguit een paar centimeter. Zodra er wat wind staat, is het weg.
  • Vitamine B eten of B-pleisters plakken. Al tientallen jaren populair. Onderzoek laat geen meetbaar effect zien op het aantal muggenbeten.

Wat wel werkt: stilstaand water weghalen, horren voor je ramen, bedekkende kleding in de avond, een muggenwerend middel op je huid en een goede muggenlamp in de ruimte waar je slaapt of zit.

Veelgestelde vragen

Moet ik me zorgen maken over het westnijlvirus?

Volgens het RIVM blijft de kans erg klein dat je het virus in Nederland oploopt. En als je besmet raakt, krijgt ongeveer 80 procent van de mensen geen enkele klacht. Mensen boven de 50 jaar en mensen met een lagere weerstand lopen wel meer risico.

Kan ik het virus van iemand anders krijgen?

Nee. Mensen kunnen het westnijlvirus niet aan elkaar doorgeven. Er is altijd een besmette mug voor nodig. Een besmet paard kan het ook niet doorgeven.

Is dit de Aziatische tijgermug?

Nee. Het westnijlvirus wordt hier overgebracht door de gewone huissteekmug. Die mug zit al altijd in Nederland. De Aziatische tijgermug is een andere soort en die staat om andere redenen in het nieuws.

Werkt een muggenlamp echt?

Een goede muggenlamp met UV-licht en zuigwerking vangt muggen in de ruimte waar hij staat. Hij haalt niet alle muggen uit je huis of tuin. Zie het als één maatregel naast horren en het weghalen van stilstaand water.

Wanneer moet ik naar de huisarts?

Krijg je koorts, hoofdpijn en spierpijn na een periode met veel muggenbeten? Bel dan je huisarts en vertel dat erbij. Het RIVM heeft artsen gevraagd extra alert te zijn op klachten die bij westnijlkoorts passen.

Wanneer stopt het muggenseizoen?

Muggen zijn actief zolang het warm genoeg is. Meestal loopt dat door tot in oktober. Zodra het echt kouder wordt, neemt het aantal muggen snel af.

Bronnen

  • RIVM, "Persoon overleden aan een in Nederland opgelopen westnijlvirusinfectie", 26 augustus 2026. rivm.nl
  • RIVM, dossier "Westnijlkoorts". rivm.nl/westnijlkoorts
  • NOS Nieuws, "Dode in Utrecht door het westnijlvirus, opgelopen in Nederland", 26 augustus 2026. nos.nl

Foto

Vrouwtje van de huissteekmug (Culex pipiens). Fotograaf: US Centers for Disease Control. Licentie: publiek domein. Bron: Wikimedia Commons, File:CPipFm.jpg.

Dit artikel geeft algemene informatie over muggen en muggenwering. Het is geen medisch advies. Heb je gezondheidsklachten, neem dan contact op met je huisarts.

Terug naar blog