Bloedluis (rode vogelmijt) bij kippen herkennen en bestrijden

Het is een warme zomeravond en je kippen willen ineens het hok niet meer in. De volgende ochtend zie je bleke kammen, onrustige dieren en veel minder eieren. Grote kans dat je te maken hebt met bloedluis. De echte naam is rode vogelmijt (Dermanyssus gallinae). Van mei tot in september kan deze plaag in een kippenhok, voliere of duiventil flink uit de hand lopen.

Het woord bloedluis klopt eigenlijk niet. Het is geen luis maar een mijt. Dat verschil is belangrijk voor de aanpak. De mijt leeft namelijk niet op je kippen. Overdag zit hij verstopt in kieren en naden van het hok. Pas in het donker kruipt hij tevoorschijn om bloed te zuigen. Behandel je alleen de kippen, dan verandert er dus niets.

Zo herken je bloedluis

De rode vogelmijt is klein, ongeveer 0,7 tot 1 millimeter. Heeft hij nog niet gegeten, dan is hij grijswit. Na een bloedmaaltijd wordt hij donkerrood tot bijna zwart. Met het blote oog zie je bewegende stipjes. Bij grote aantallen lijkt het op een grijze aanslag in de naden.

Let op deze signalen:

• Bleke kammen en lellen. Dat komt door bloedarmoede bij een zware besmetting.
• Onrustige kippen die niet naar binnen willen of in het donker van stok blijven.
• Minder eieren, soms met kleine bloedspatjes erop.
• Veel poetsen, krabben en verenpikken.
• Grijze of roodbruine puntjes in kieren onder de zitstokken en in de nestkasten.

De beste controle doe je in het donker met een zaklamp. Schuif een stukje wit keukenpapier onder het uiteinde van de zitstok. Of plak een strook tape in een naad. Zie je de volgende ochtend rode vegen of bewegende stipjes? Dan weet je genoeg. Doe die check in de zomer elke week. Bij 25 tot 35 graden kan de populatie zich in ongeveer een week verdubbelen.

De aanpak in stappen

1. Maak het hok helemaal leeg en schoon

Haal al het strooisel, de mest en het nestmateriaal weg. Voer het af en gooi het niet op de composthoop naast het hok. Borstel of zuig de zitstokken, naden en nestkasten goed uit. Een hogedrukreiniger spoelt mijten en eieren uit de kieren. Laat het hok daarna helemaal drogen.

2. Behandel de schuilplaatsen

Breng een middel gericht aan in alle kieren. Denk aan de uiteinden van de zitstokken, hoeken, naden, nestkasten en ophangpunten. Diatomeeenaarde (kiezelgoer) werkt mechanisch. Het fijne poeder beschadigt de waslaag van de mijt en dan droogt hij uit. Groot voordeel: hier kan een mijt geen resistentie tegen opbouwen. Daarnaast bestaan er kant-en-klare sprays voor in de kieren.

3. Herhaal om de cyclus te breken

De meeste middelen doden de actieve mijten, maar niet de eieren. Behandel daarom na ongeveer 7 dagen opnieuw. Herhaal dat nog een paar keer. Zo pak je ook de mijten die net zijn uitgekomen. Volhouden is hier het belangrijkst.

4. Neem de schuilplaatsen weg

Dicht kieren en naden. Vervang versleten houten onderdelen. Houd het hok droog en luchtig. Hoe minder verstopplekken, hoe kleiner de kans op een nieuwe uitbraak.

Tips en trucs

• Werk altijd in het donker als je wilt controleren. Overdag zie je vrijwel niets.
• Gebruik wit keukenpapier of witte tape voor de test. Op een donkere ondergrond zie je de mijten niet.
• Kies voor een hok met zo min mogelijk naden. Kunststof zitstokken zijn makkelijker schoon te houden dan hout.
• Maak de uiteinden van de zitstokken los als dat kan. Precies daar zitten de meeste mijten.
• Draag een stofmasker en handschoenen bij het uitstrooien van poeder. Adem het fijne stof niet in.
• Laat je kippen een zandbad nemen met wat diatomeeenaarde erdoor. Dat helpt de dieren zichzelf schoon te houden.
• Behandel ook de omgeving van het hok. Mijten kruipen makkelijk mee met een emmer of een kruiwagen.
• Neem geen tweedehands hok of nestkast over zonder die eerst grondig te behandelen. Zo komt een besmetting vaak binnen.
• Begin al in het voorjaar met wekelijks controleren. Voorkomen is hier veel makkelijker dan bestrijden.
• Lees altijd het etiket. Kijk of er een toelatingsnummer van het Ctgb op staat en of er een wachttijd geldt voor de eieren.

Oma's tips: vijf huismiddeltjes die niet werken

Rond het kippenhok leven veel oude tips. Sommige zijn generaties oud. Toch werken ze niet, of is nooit aangetoond dat ze werken. Een paar zijn zelfs schadelijk.

1. Motorolie of diesel op de zitstokken smeren. Dit is de bekendste boerentip en meteen de gevaarlijkste. Olie is slecht voor de veren en de huid van je kippen. Het komt in de eieren terecht en het is niet toegestaan. Doe dit nooit.
2. Het hok witten met kalk. Witkalk maakt het hok lichter, waardoor je de mijten beter ziet. Dat is het enige voordeel. Het doodt de mijten in de kieren niet.
3. Knoflook door het drinkwater. Populair advies, maar er is geen bewijs dat mijten hierdoor weggaan. De mijt zit bovendien in het hout en niet in de kip.
4. Houtas in het stofbad. As lijkt op diatomeeenaarde, maar werkt heel anders. De deeltjes zijn niet scherp genoeg om de waslaag van een mijt te beschadigen. Fijn asstof is wel slecht voor de longen van je kippen.
5. Lavendel of eucalyptus in de nestkast. Ruikt fris, maar dat is het dan ook. Er is geen onderzoek dat laat zien dat rode vogelmijt hiervoor wegblijft.

Wat wel werkt is saaier. Maak het hok helemaal leeg, spoel de kieren uit, breng een toegelaten middel gericht aan in alle naden en herhaal dat na een week. Dicht daarna de kieren, zodat de mijt geen plek meer heeft.

Producten die hierbij helpen

• HomeGard InsectoSec Bloedluispoeder 200 gram. Natuurlijk poeder op basis van diatomeeenaarde. Ideaal voor naden en zitstokken, zonder gif.
• Knock Pestcontrol Insectenpoeder Bloedluis. Speciaal voor rode vogelmijt bij pluimvee.
• Bloedluisspray Luxan 500 ml. Kant-en-klare spuitbus voor gerichte behandeling van kieren in kleine hokken, kooien en duiventillen.
• MiteSpray 500 ml. Natuurlijk middel tegen bloedluis, vedermijt en vlooien.

Bekijk het volledige aanbod in onze collectie Bloedluizen.

Veelgestelde vragen

Is bloedluis hetzelfde als rode vogelmijt?

Ja. Bloedluis is de volksnaam voor de rode vogelmijt (Dermanyssus gallinae). Het is biologisch gezien geen luis maar een mijt. In de praktijk gebruiken mensen beide namen door elkaar.

Waarom heb ik juist in de zomer last?

De mijt houdt van warmte en vocht. Bij 25 tot 35 graden gaat de levenscyclus razendsnel. In de winter is de mijt veel minder actief, maar hij overleeft wel gewoon in de kieren.

Kan bloedluis mensen bijten?

Bij een zware besmetting kan dat gebeuren, bijvoorbeeld als je de dieren verzorgt. Je krijgt dan jeukende bultjes. De mijt kan niet op mensen leven en zich niet op mensen voortplanten. Is de plaag in het hok weg, dan stoppen de beten vanzelf.

Is diatomeeenaarde veilig voor mijn kippen?

Ja, het werkt mechanisch en bevat geen gif. Draag bij het aanbrengen wel een stofmasker en zorg dat de dieren geen dikke stofwolken inademen. Breng het gericht aan in kieren en op zitstokken.

Hoe vaak moet ik de behandeling herhalen?

Na ongeveer 7 dagen opnieuw, en daarna nog een paar keer. De meeste middelen doden de eieren niet. Door te herhalen pak je de mijten die daarna uitkomen.

Mag ik de eieren blijven eten tijdens de behandeling?

Dat hangt af van het middel. Op het etiket staat of er een wachttijd geldt. Bij diatomeeenaarde is er meestal geen wachttijd, omdat er geen werkzame stof in zit. Lees het etiket altijd zelf na en houd je aan wat daar staat.

Hoe voorkom ik dat het terugkomt?

Controleer wekelijks vanaf het voorjaar met de keukenpapiertest. Houd het hok droog en luchtig. Dicht kieren en vervang oud, gebarsten hout. Een lichte, droge en goed afgedichte stal met een laagje diatomeeenaarde in de naden houdt de mijt het hele seizoen op afstand.

Bronnen: Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) en Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD), geraadpleegd juni 2026.