Herfstmijt (oogstmijt): waarom je eind augustus ineens jeukende bultjes hebt

Je hebt een middag in de tuin gewerkt. De volgende ochtend zitten je enkels vol felrode, jeukende bultjes. Je hebt geen mug gehoord en geen teek gezien. Toch jeukt het als een gek en het houdt dagen aan.

Grote kans dat je de herfstmijt te pakken hebt. Die heet ook wel oogstmijt, grasmijt of augustusmijt. In Nederland is dit beestje actief van juli tot oktober. De piek ligt in augustus en september. Precies nu dus.

Factsheet herfstmijt

Wat is de herfstmijt precies?

De herfstmijt is een klein spinachtig beestje dat in de bodem leeft. De volwassen mijt is ongevaarlijk. Die eet plantenresten en kleine bodemdiertjes. Je merkt er niets van.

Het probleem zit bij de larve. Die is nog geen derde van een millimeter groot en fel oranjerood. De larve klimt in grassprieten en wacht daar. Zodra er een mens of dier langsloopt, stapt hij over.

Losse larven zie je bijna niet. Maar ze zitten meestal in groepjes bij elkaar. Zo een groepje ziet eruit als een veegje oranje poeder op je huid of in de vacht van je hond.

Waarom jeukt het zo verschrikkelijk?

Hier zit een groot misverstand. De herfstmijt zuigt geen bloed. Hij graaft zich ook niet in je huid, zoals de schurftmijt dat doet.

Wat hij wel doet: hij prikt de huid aan en spuit speeksel in. Dat speeksel lost huidcellen op. Die opgeloste brij slurpt de larve vervolgens op. Je lichaam reageert fel op dat speeksel. Dat is de reden dat het zo hevig jeukt.

De jeuk begint meestal pas een paar uur later. Soms merk je het pas de volgende ochtend. Daarom leggen mensen het verband met de tuin vaak niet. De bultjes kunnen daarna nog een tot twee weken jeuken, ook als de larve al lang weg is.

Goed nieuws: de larve blijft maar kort zitten. Meestal een paar uur tot een paar dagen. Daarna laat hij los en valt hij op de grond. Hij plant zich niet voort op je huid en niet in je huis.

Herfstmijt of iets anders?

Verwarring is heel normaal. Dit helpt om onderscheid te maken.

• Muggenbult. Groter, losser verspreid en de jeuk zakt meestal binnen een paar dagen.
• Teek. Die zie je zitten met het blote oog en die blijft dagen vastzitten. Een teek moet je verwijderen, een herfstmijt niet.
• Vlooienbeten. Vaak op de onderbenen, maar dan heb je meestal ook binnenshuis last. De herfstmijt komt niet in huis wonen.
• Herfstmijt. Veel kleine bultjes dicht bij elkaar, precies op de plek waar je sok of broekband zat, met heftige jeuk die dagen aanhoudt.

Twijfel je tussen vlooien en teken? Lees dan ons artikel Vlooien en teken bij huisdieren herkennen en bestrijden.

Hond en kat

Honden en katten hebben er vaak meer last van dan mensen. Ze lopen met hun poten en buik dwars door het gras.

Kijk bij een hond tussen de tenen en op de voetzolen. Bij een kat zie je de oranje puntjes vaak op de oorrand, op de kin en op de buik. Bij lichte vacht zijn ze goed te zien. Bij donkere vacht kun je een vochtig wit doekje over de huid halen. De oranje veegjes vallen dan op.

Sommige dieren likken en bijten zo hard dat de huid kapot gaat. Dan kan er een ontsteking bijkomen. Blijft je huisdier obsessief krabben of is de huid open, laat dan je dierenarts meekijken.

Wat helpt echt

De herfstmijt bestrijd je niet met een spuitbus in huis, want hij woont daar niet. Je pakt hem aan bij de bron en dat is je tuin. Dit werkt in de praktijk.

1. Douche snel. Was je binnen twee uur na het tuinieren met lauw water en zeep. Larven die nog niet zijn vastgehecht spoel je zo weg.
2. Was je kleding op 60 graden. Gooi tuinkleding meteen in de was en laat het niet op de slaapkamervloer liggen.
3. Maai kort en houd het kort. Larven klimmen in lange sprieten. In kort gras bereiken ze je huid veel moeilijker.
4. Haal mos en maaisel weg. De volwassen mijt leeft in de bovenste laag grond. Mos en vochtig maaisel zijn precies zijn plek. Verticuteren helpt dus dubbel.
5. Zoek de hotspots. Meestal is het maar een deel van de tuin. Een zonnig, mossig randje of de rand langs de schutting. Mijd die plek even en pak juist daar aan.
6. Behandel gericht. Een omgevingsmiddel op de hotspot en op harde randen werkt beter dan de hele tuin bespuiten.

Producten die hierbij passen:

• Vazor DE Powder, diatomeeënaarde. Gifvrij en handig voor droge randen, terrastegels, drempels en de mand van je hond. Een dun laagje is genoeg.
• Vlo en mijt omgevingsspray 400 ml. Voor de leefomgeving van je huisdier, zoals manden, kleden en kieren.
• Knock Pestcontrol Omgevingsspray. Voor gerichte behandeling van kieren, plinten en randen.
• Flea Free Omgevingsspray 400 ml. Handig als je ook vlooien in huis wilt aanpakken.
• MiteSpray 500 ml. Voor hokken, kooien en dierenverblijven.

Belangrijk: middelen voor de omgeving zet je niet op de huid of vacht van je dier. Wil je iets op het dier zelf, vraag dat dan aan je dierenarts. Let ook op katten. Middelen met permethrine zijn giftig voor katten. Lees altijd het etiket.

Tips en trucs

• Loop in augustus en september op paden en niet dwars door het hoge gras.
• Draag lange broek en stop de pijpen in je sokken. Larven klimmen omhoog en stoppen bij de eerste strakke rand.
• Gladde, dichtgeweven stof is lastiger voor ze dan ruwe wol.
• Ga niet op een handdoek liggen die direct op het gras ligt. Gebruik een kleed met een gladde onderkant.
• Neem tuinkussens 's avonds mee naar binnen of zet ze op een harde ondergrond.
• Borstel je hond buiten uit voor hij naar binnen gaat, dan neem je minder mee.
• Veeg met een vochtig wit doekje over de vacht om de oranje puntjes zichtbaar te maken.
• Koel de bultjes en gebruik eventueel een jeukstillende crème. Krab niet open, dan krijg je er een wondje bij.
• Verticuteer het gazon in het najaar. Minder mos betekent volgend jaar minder mijten.
• Noteer waar in de tuin je last kreeg. De hotspot komt vaak elk jaar terug op dezelfde plek.

Oma's tips die niet werken

Rond jeukende bultjes zijn er veel oude tips. Ze klinken vertrouwd, maar ze helpen niet tegen de herfstmijt. Dit zijn de vijf die we het vaakst horen.

• Nagellak op de bultjes smeren, om de mijt te verstikken. Dit komt van het misverstand dat het beestje in je huid zit. Dat is niet zo. Als je de bult ziet, is de larve meestal al weg. De nagellak irriteert de huid alleen maar extra.
• Zwavelbloem of zwavelpoeder in je sokken. Een klassieker van vroeger. Er is geen degelijk bewijs dat dit larven tegenhoudt. Het geeft wel gele vlekken en het kan de huid irriteren.
• Knoflook door het hondenvoer. Dit zou het dier van binnenuit onaantrekkelijk maken. Dat werkt niet. Erger nog: knoflook is in grotere hoeveelheden schadelijk voor honden en katten.
• Een schaaltje azijn of een azijnoplossing over het gazon. Azijn doodt geen mijten in de bodem. Je verbrandt er hooguit je gras mee en dat maakt de kale, mossige plek juist groter.
• Een ultrasoon kastje of ultrasone halsband. Onafhankelijke tests vinden keer op keer geen effect op mijten, vlooien of teken. Het geeft alleen een vals gevoel van zekerheid.

Wat wel werkt is minder spannend. Kort maaien, mos en maaisel weghalen, snel douchen, kleding op 60 graden wassen en de hotspot gericht behandelen. Doe dat een paar seizoenen achter elkaar en je merkt echt verschil.

Veelgestelde vragen

Kan de herfstmijt in mijn huis gaan zitten?

Nee. Hij plant zich niet voort in huis. De larve laat na een paar uur tot een paar dagen los en heeft dan de bodem nodig. Wat je binnen meeneemt, verdwijnt vanzelf.

Is de herfstmijt besmettelijk van mens op mens of van dier op mens?

Nee. Je kunt hem niet aan elkaar doorgeven. Iedereen loopt zijn eigen larven op in de tuin of het park.

Brengt de herfstmijt ziektes over?

In Nederland zijn geen ziektes bekend die deze mijt op mensen overbrengt. De klachten komen door de heftige jeukreactie, niet door een infectie. Wel kan een opengekrabde bult ontstoken raken.

Hoe lang blijft de jeuk?

Meestal een tot twee weken. Dat lijkt lang, maar de larve is dan allang weg. Je huid reageert nog na op het speeksel.

Moet ik de mijt eruit halen, net als een teek?

Nee. Peuteren maakt de huid alleen kapot. Douchen en afspoelen is voldoende. Zie je nog oranje puntjes zitten, veeg ze dan weg met een vochtig doekje.

Waarom heeft mijn buurman geen last en ik wel?

De mijt zit heel plaatselijk. Een zonnig, mossig gazon of een vochtige rand is ideaal. Twee tuinen verderop kan het al helemaal ontbreken.

Helpt de tuin volledig bespuiten?

Dat is niet nodig en niet verstandig. Je raakt ook nuttige insecten. Zoek de hotspot op en behandel alleen die plek, in combinatie met kort maaien en mos verwijderen.