Kleermot herkennen: gaatjes in wol, waar ze vandaan komen en wat echt helpt

Je pakt in september je wollen trui uit de kast. En dan zie je ze. Kleine ronde gaatjes, precies op de plek waar je hem het minst wilt hebben. De kans is groot dat de kleermot langs is geweest. Vaak zonder dat je ooit een motje hebt zien vliegen.

In dit artikel lees je hoe je de kleermot herkent, hoe hij leeft en wat er echt tegen helpt. Ook lees je welke huismiddeltjes je beter kunt overslaan.

De kleermot in het kort

Hoe herken je de kleermot?

De kleermot is een klein, onopvallend motje van 6 tot 9 millimeter. Hij is strogeel tot goudkleurig en glanst een beetje. Op zijn vleugels zitten geen vlekken of strepen. Dat is meteen het handigste verschil met andere motjes in huis.

Een kleermot vliegt slecht. Als je de kastdeur opendoet, zie je hem vaak niet wegvliegen maar wegrennen. Hij houdt niet van licht. Daarom zit hij achterin de kast en onderin de stapels.

De schade wordt niet gemaakt door de mot zelf. De volwassen mot eet zelfs helemaal niets. Het zijn de rupsjes die eten. Die zijn wit met een bruin kopje en worden ongeveer 10 millimeter lang. Ze eten keratine. Dat is het eiwit in wol, haar, bont, veren en zijde.

Kleermot of voedselmot?

Veel mensen halen deze twee door elkaar. Het verschil is simpel.

• Kleermot. Egaal strogeel, zit in de kledingkast en bij tapijt. Vreet aan wol en zijde.
• Voedselmot (meelmot of vruchtmot). Grijsbruin met een duidelijk koperkleurig deel op de vleugels. Zit in de voorraadkast bij meel, rijst, noten en muesli.

Zie je motjes bij je eten? Dan heb je een voedselmot en niet de kleermot. Daar heb je een andere val voor nodig. Kijk dan bij de Protect Natria voedingsmiddelen mottenval.

Zo leeft de kleermot

Een vrouwtje legt tot ongeveer 200 eitjes. Ze legt die direct op de stof waar de rupsjes van gaan eten. De eitjes zijn zo klein dat je ze bijna niet ziet.

Na een paar weken komen de rupsjes uit. Zij eten weken tot maanden door, afhankelijk van de temperatuur. In een warm huis gaat het snel. In een koude zolder duurt het veel langer. Daarna spinnen ze een kokertje en verpoppen ze.

De volwassen mot leeft daarna nog maar kort. Hij eet niet meer en heeft maar een doel: nieuwe eitjes leggen. Doordat de centrale verwarming het hele jaar aan staat, is er in huis vaak geen echte winterstop meer. Daardoor kunnen er meerdere generaties per jaar zijn.

Waarom juist jouw kast?

Kleermotten worden aangetrokken door vuile plekken op stof. Zweet, huidschilfers, haren en etensresten maken wol extra aantrekkelijk. Een trui die je een keer hebt gedragen en daarna zo hebt opgeborgen, is dus veel kwetsbaarder dan een schone trui.

Ook kleding die lang stil ligt loopt meer risico. Denk aan de winterjas in de zomer of de wollen dekens op zolder. Rupsjes houden van rust en donker.

Wat richten ze aan?

De schade is materieel. Kleermotten bijten kleine gaatjes in wol, kasjmier, zijde en bont. Vaak zitten die op de plekken waar je het niet ziet, zoals onder de oksel of langs een naad. Ook wollen vloerkleden en de rand van tapijt onder een kast kunnen kaal worden gegeten.

Kleermotten steken en bijten niet en dragen geen ziektes over. Ze zijn dus niet gevaarlijk voor jou of je huisdieren. Ze zijn vooral duur.

Ons advies: wat werkt echt

Kleermotten aanpakken is geen kwestie van een spuitbus. Het gaat om opsporen, doden en daarna netjes opbergen. Zo pak je het aan.

1. Eerst weten of ze er zijn

Hang een feromoonval op in de kast of in de kamer. Zo'n val lokt de mannetjes met een geurstof. Je ziet dan binnen een paar dagen of je echt kleermotten hebt en waar de haard zit. Geschikte producten:

• Biolock Kleermotval kleefval, set van 3. Voordelig en makkelijk voor thuis.
• Knock Off Kleermottenval lijm, 10 stuks. Voor wie meerdere kasten of kamers tegelijk wil checken.
• Geo Lijmplaat Kleermot. Professionele vervanglijmplaat voor doorlopende monitoring.
• Storgard II kleer- en pelsmotten. Voor grotere ruimtes zoals een museumdepot of een winkel.

2. De haard opruimen

Haal de kast helemaal leeg. Bekijk elk kledingstuk in goed licht. Let op gaatjes, spinseldraden en zandkleurig gruis. Dat gruis is de ontlasting van de rupsjes en heeft vaak de kleur van de stof.

3. Alles doden wat je niet ziet

Eitjes en rupsjes zijn erg klein. Uitkloppen is niet genoeg. Kies daarom een van deze twee:

• Was het kledingstuk op 60 graden, als het label dat toestaat.
• Stop het in een gesloten zak in de vriezer. Laat het daar minimaal 72 uur liggen bij min 18 graden. Laat het daarna langzaam op kamertemperatuur komen.

Wol dat niet warm gewassen mag worden gaat dus de vriezer in. Dat is de veiligste route voor kasjmier en fijne wol.

4. De kast en de vloer schoonmaken

Zuig de kast helemaal uit. Vergeet de naden, de hoeken en de gaatjes van de plankdragers niet. Zuig ook de plinten en onder de kast. Gooi de stofzuigerzak daarna meteen weg in een dichte zak buiten.

5. Het opnieuw voorkomen

Berg wollen kleding alleen schoon op. Doe seizoenskleding in dichte kledinghoezen of een afsluitbare box. Hang een verse val op als geheugensteun. Zo zie je een nieuwe uitbraak meteen.

Wil je alles in een keer? De AF Kit Kleermot met 10 vallen en 20 lijmplaatjes is bedoeld voor een grondige aanpak van meerdere ruimtes. Losse vervangplaatjes vind je bij de AF Demi Diamond Pads Tineola.

Tips en trucs

• Draai kledingstukken binnenstebuiten bij de controle. De schade zit vaak aan de binnenkant.
• Hang de val op ooghoogte in de kast. Niet op de bodem, want daar zie je hem nooit.
• Schrijf de datum op de val. Feromoon werkt meestal ongeveer drie maanden.
• Vang je motjes? Behandel dan niet alleen die ene kast. Loop ook de kamer ernaast na.
• Til een keer per jaar de rand van een vast tapijt op langs de plint. Daar zit de schade vaak het eerst.
• Berg gedragen wol nooit meteen op. Was of lucht het eerst goed.
• Heb je een vogelnest of oude bijenkast op zolder? Ruim die op. Dat zijn natuurlijke broedplaatsen voor kleermotten.

Oma's tips die niet werken

Over motten in de kast bestaan veel oude huismiddeltjes. Ze worden al generaties doorverteld. Toch werken ze niet of is er geen bewijs voor. Dit zijn de vijf die we het vaakst horen.

• Lavendelzakjes tussen de kleding. Dit ruikt lekker, maar het doodt geen eitjes en geen rupsjes. De geur is bovendien binnen enkele weken vervlogen. Een rupsje dat al in je trui zit, eet gewoon door.
• Een blokje cederhout of een cederbol in de kast. Verse cederolie kan in een laboratorium jonge rupsjes hinderen. In een gewone kast is de dosis veel te laag. Na een paar maanden is er helemaal geen werking meer over.
• Kastanjes of stukjes zeep in de kast leggen. Hier is geen enkel onderzoek voor. Kleermotten reageren er niet op.
• Een schaaltje azijn in de kast zetten. Azijn verdampt en de geur verdwijnt snel. Het bereikt de eitjes en rupsjes in de stof niet. Bovendien kan vocht in een kast juist schimmel geven.
• Kleding in het zonlicht hangen en uitkloppen. Volwassen motten vluchten inderdaad weg voor licht. Maar de eitjes en de rupsjes zitten vast in de vezels. Die blijven gewoon zitten. Na het uitkloppen heb je het probleem dus nog steeds.

Wat wel werkt is de nuchtere volgorde uit dit artikel. Opsporen met een feromoonval. Doden met warmte of kou. Grondig zuigen. En daarna schoon en dicht opbergen.

Veelgestelde vragen

Ik zie een motje vliegen in de woonkamer. Is dat een kleermot?

Waarschijnlijk niet. Kleermotten vliegen slecht en mijden licht. Een motje dat vrolijk rond de lamp vliegt is meestal een voedselmot of een motje dat van buiten kwam. Hang een val op om zeker te weten wat je hebt.

Helpt stomen tegen kleermotten?

Ja. Professioneel stomen doodt alle stadia, dus ook de eitjes. Het is een goede optie voor een pak of een jas die niet in de wasmachine kan en niet in de vriezer past.

Is 40 graden wassen genoeg?

Nee, dat is niet betrouwbaar. Ga voor 60 graden als het label dat toelaat. Kan dat niet, kies dan voor 72 uur in de vriezer bij min 18 graden.

Zijn mottenballen nog toegestaan?

Klassieke mottenballen met naftaleen zijn in de Europese Unie niet meer toegestaan voor particulier gebruik. Ze zijn schadelijk voor de gezondheid. Gebruik ze niet, ook niet als je nog een oude doos vindt. Feromoonvallen en goed opbergen zijn de veilige route.

Kunnen kleermotten mij bijten of ziek maken?

Nee. Ze bijten en steken niet en dragen geen ziektes over. De schade is alleen materieel.

Hoe lang duurt het voordat ik er vanaf ben?

Reken op zes tot acht weken. Zo lang duurt het voordat de laatste rupsjes zijn uitgekomen en in de val zijn gelopen. Blijf de val in die periode controleren. Zit er na twee weken niets nieuws in, dan ben je er waarschijnlijk vanaf.