Pissebedden in de badkamer, kelder of bijkeuken: zo pak je het aan

Je doet 's avonds het licht aan in de badkamer en er schiet een grijs, ovaal beestje weg langs de plint. Of je tilt een doos op in de kelder en er zitten er tien onder. Pissebedden in huis voelen vies, maar ze zijn minder erg dan ze lijken. Ze zitten er bijna altijd om een duidelijke reden, en die reden kun je zelf wegnemen.

Hoe komen pissebedden in de badkamer of kelder?

Pissebedden zijn geen insecten. Het zijn landkreeftjes. Ze ademen via kieuwachtige organen en drogen snel uit. Daarom zitten ze buiten onder stenen, schors, bladafval en vermolmd hout.

Binnen komen ze via openingen die er al zitten. Een kier onder de achterdeur, een open stootvoeg, een beschadigd ventilatierooster of de naad rond een leiding. Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen beschrijft dat ze vooral naar binnen trekken als het buiten droog is, op zoek naar vocht.

Ze blijven alleen waar het vochtig genoeg is en waar plantaardig materiaal ligt. Daarom zie je ze meestal in dezelfde ruimtes: de badkamer, de kelder, de bijkeuken en de hoek bij de wasmachine. In een droge woonkamer houden ze het niet lang uit.

Wat trekt pissebedden aan in een vochtige ruimte?

Drie dingen samen: vocht, donker en dood plantenmateriaal. Pissebedden eten vooral rottende plantenresten en helpen in de tuin zo bij de vorming van humus.

In en om je huis zijn dit de bekende trekpleisters:

• Een composthoop, bladhoop of stapel tuinafval tegen de achtermuur.
• Natte bladeren in de dakgoot, in een plantenbak of in de hoek bij de schuurdeur.
• Brandhout of een stapel planken direct tegen de gevel.
• Een kruipruimte met water op de bodem of een kelder met een doorslaande muur.
• Een badkamer zonder goede ventilatie, of potgrond die altijd nat blijft.

Zie je naast pissebedden ook zilvervisjes of boekenluizen, dan wijst dat op hetzelfde probleem. Die soorten houden ook van een hoge luchtvochtigheid. Lees dan ook hoe je zilvervisjes aanpakt en wat boekenluizen over vocht vertellen.

Zijn pissebedden schadelijk in huis?

Voor zover bekend vormen pissebedden geen gezondheidsgevaar voor mens of dier. Ze bijten en steken niet, en ze knagen niet aan hout of kabels.

Schade richten ze alleen aan bij grote aantallen, en dan vooral in kassen en groentetuinen, waar ze kiemplantjes aanvreten. Binnen zijn ze vooral een signaal. Veel pissebedden betekent dat het er te vochtig is, en dat vocht is op termijn een groter probleem dan de beestjes zelf. Het geeft ook schimmel en houtrot.

Wat helpt tegen pissebedden binnen, en wat niet?

De eerlijke volgorde is: eerst droog maken, dan dichten, dan pas vangen.

Wat werkt

• Ventileren en verwarmen. Zet na het douchen het raam open of laat de mechanische ventilatie langer doorlopen. Een ruimte die droog wordt, is voor een pissebed onbewoonbaar.
• Bouwkundige gebreken verhelpen. Een lekkende leiding, een doorslaande kelderwand of water in de kruipruimte blijft pissebedden aantrekken, wat je er verder ook tegen doet.
• Openingen afsluiten. Het KAD adviseert luchtroosters en ventilatieopeningen met fijnmazig gaas te bedekken en kieren en spleten in de buitenmuur te dichten. Een RVS weringsrooster sluit een rooster of ventilatieopening af en laat de lucht wel door. Dat laatste is belangrijk, want je wilt de ventilatie niet dichtzetten. Onder een deur werkt een borstelstrip. In onze collectie insectenwering staan de overige materialen.
• Opruimen buiten. Zet de composthoop zo ver mogelijk achterin de tuin, haal natte bladeren weg bij de gevel en leg brandhout los van de muur.
• Gifvrij vangen en kijken waar ze lopen. Een lijmplaat langs de plint of achter de wasmachine laat binnen een week zien waar de meeste pissebedden lopen. Dat is vaak net ergens anders dan je dacht. Daar gebruik je een grote gifvrije lijmplaat voor. Wil je het in een keer compleet, dan is er een startpakket pissebedden met lijmplaten en lijm voor langs de plint.

Wat niet werkt

Chemische bestrijding is volgens het KAD binnen en buiten nutteloos en ongewenst, omdat het alleen schadelijke neveneffecten geeft. Dat is een duidelijk advies en wij volgen het. Zolang de ruimte vochtig blijft, lopen er na een paar weken simpelweg nieuwe pissebedden rond. Spuit je toch een toegelaten middel, dan geldt altijd: lees het etiket en gebruik het middel alleen voor de ruimtes en de dieren die daarop staan. Een in Nederland toegelaten middel heeft een toelatingsnummer van het Ctgb op de verpakking. Staat het doelorganisme niet op het etiket, dan mag je het middel daar niet voor gebruiken.

Stappenplan voor een vochtige ruimte

1. Zoek de natste plek. Voelt de hoek achter de wasmachine of de kelderwand klam aan, dan begin je daar.
2. Haal alles van de vloer. Karton, hout en oude planten zijn voedsel en schuilplaats in een.
3. Ventileer elke dag, en los de oorzaak van het vocht op. Lekkage of een natte kruipruimte eerst.
4. Loop de buitenkant na. Kieren, stootvoegen, roosters, leidingdoorvoeren en de naad onder de deur.
5. Dicht wat open staat met gaas of een borstelstrip, en houd de ventilatie open.
6. Leg twee of drie lijmplaten neer waar je ze zag lopen en kijk na een week.

Veelgestelde vragen

Waarom vind ik steeds dode pissebedden in huis?

Omdat ze binnen uitdrogen. Een pissebed die in een droge gang of woonkamer terechtkomt, haalt het niet. Dode pissebedden zijn dus goed nieuws over die ruimte. Vind je ze juist levend en in groepen, dan is het daar te vochtig.

Komen pissebedden uit de afvoer?

Meestal niet uit het water zelf, maar wel langs de afvoer. De doorvoer van een afvoerpijp door vloer of wand zit vaak niet helemaal dicht. Controleer de rand rond de pijp en dicht die af.

Helpt azijn of zout tegen pissebedden?

Niet blijvend. Je raakt misschien het dier waar je het op giet, maar de rest loopt er omheen. Zout en azijn veranderen niets aan de luchtvochtigheid en kunnen vloeren en voegen juist aantasten.

Zitten er in de winter ook pissebedden binnen?

Ja. Pissebedden houden geen echte winterslaap. Ze worden bij kou wel veel minder actief en kruipen diep weg in een kruipruimte, onder een vloer of in een schuur. Een warme, vochtige kelder blijft het hele jaar aantrekkelijk.

Hoe haal ik pissebedden uit de kruipruimte?

Een kruipruimte krijg je nooit helemaal pissebeddenvrij, en dat hoeft ook niet. Het doel is dat ze daar blijven. Zorg dat de ruimte droog en geventileerd is, haal bouwafval en hout weg en dicht de naden rond leidingen en het luik af.

Hoe lang leven pissebedden?

Een pissebed kan drie tot vier jaar oud worden en haalt gemiddeld ongeveer twee jaar. Volwassen dieren zijn twaalf tot achttien millimeter lang en hebben zeven paar poten.

En nu?

Begin klein. Ventileer een week lang consequent de ruimte waar je ze ziet, haal het karton van de vloer en leg twee lijmplaten neer. Vaak is dat al genoeg. Meer over de soort zelf lees je in pissebedden herkennen, gedrag en risico's. Houdt de overlast aan terwijl de ruimte echt droog is, dan is het verstandig een plaagdierbeheerser naar de oorzaak van het vocht te laten kijken.

Bronnen

• Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD), kennisbank pissebedden (Isopoda).
• Rijksoverheid, Hoe kan ik ongedierte in huis bestrijden?
• Rijksoverheid en Ctgb, Welke biociden mag ik gebruiken?
• Foto: kelderpissebed (Oniscus asellus), Holger Krisp, via Wikimedia Commons, CC BY 3.0.