Steenmarter herkennen, weren en verjagen: complete aanpak

Geritsel en gestommel op zolder in de vroege ochtend, kapotgebeten bekabeling onder de motorkap, of een penetrante geur in de spouw: grote kans dat u te maken heeft met een steenmarter (Martes foina). Dit slimme, nachtactieve roofdiertje voelt zich uitstekend thuis in en rond Nederlandse huizen. In dit artikel leest u hoe u de steenmarter herkent, wat de wet voorschrijft, en welke aanpak écht werkt om er vanaf te komen.

Hoe herkent u een steenmarter?

De steenmarter is een marterachtige met een lang, slank lichaam van 40 tot 50 cm, een borstelige staart van ongeveer 25 cm en een gewicht van 1 tot 2 kg. De vacht is grijsbruin met een kenmerkende witte, gevorkte keelvlek die doorloopt tot op de voorpoten (zo onderscheidt hij zich van de boommarter, die een gele, niet-gevorkte vlek heeft). Het dier is nachtactief, een uitstekende klimmer en bijzonder nieuwsgierig.

Vaak ziet u de marter zelf niet, maar merkt u hem op aan de sporen: getrippel en gestommel op zolder tussen zonsondergang en zonsopkomst, donkere gedraaide keutels met prooiresten, en een muffe geur.

Gedrag: waarom juist uw huis?

Steenmarters zoeken warme, droge, donkere holtes om te rusten en jongen groot te brengen. Een zolder, spouwmuur of ruimte onder dakpannen is een ideale vervanging voor een natuurlijke holte. De drukste – en luidruchtigste – periode loopt van maart tot en met augustus, wanneer de jongen worden geboren en grootgebracht. Marters zijn honkvast: eenmaal een fijne verblijfplaats gevonden, komen ze graag terug.

Welke overlast en schade veroorzaakt de steenmarter?

De drie meest gemelde problemen zijn:

• Geluidsoverlast: rennen, slepen en knagen op zolder, vaak midden in de nacht.
• Autoschade: marters bijten in bougiekabels, slangetjes en isolatiemateriaal onder de motorkap. Vooral als een ‘rivaal’ eerder in dezelfde auto is geweest, kan een marter agressief gaan bijten.
• Stank- en isolatieschade: ophoping van uitwerpselen, urine en prooiresten in de isolatie, met geur- en hygiëneproblemen tot gevolg.

Belangrijk: de steenmarter is wettelijk beschermd

De steenmarter is in Nederland een beschermde diersoort onder de natuurwetgeving (voorheen Wet natuurbescherming, nu opgenomen in de Omgevingswet). Dat betekent dat u het dier niet mag vangen, verstoren in zijn voortplantingsplaats of doden zonder ontheffing van de provincie. Wat wél mag en de beste route is voor particulieren: weren en verjagen. Daarmee voorkomt u dat de marter terugkomt, zonder de wet te overtreden.

De aanpak die werkt

Stap 1 – Weren: dicht de toegang. Dit is de belangrijkste en meest blijvende oplossing. Inspecteer (overdag, als de marter weg is) de gevel en het dak op openingen vanaf circa 5 cm. Dicht kieren, gaten onder dakpannen en open stootvoegen. Doe dit bij voorkeur buiten de kwetsbare periode met jongen, zodat u geen jong opsluit.

Stap 2 – Verjagen met geur en geluid. Maak de plek onaantrekkelijk met geurverjagers en ultrasone apparaten voordat u definitief afsluit:

• Mustolet Anti-Marter Spray – natuurlijke geurverjager die de vertrouwde geursporen van de marter overdekt.
• Knock Pest Dierenverjager Solar – ultrasone verjager op zonne-energie voor zolder, schuur of tuin.
• Shield Up Stay Away Rat/Muis/Marter – verjaagt marters op geur uit ruimtes en holtes.

Stap 3 – Bescherm uw auto. Parkeer indien mogelijk in een afgesloten garage, of plaats een ultrasone verjager in de motorruimte en reinig aangebeten onderdelen om geursporen te verwijderen:

• Knock Pest Dierenverjager voor auto – speciaal ontworpen tegen knaagschade onder de motorkap.
• Marter-Kattenwering – fysieke afweer om uw eigendom en oprit te beschermen.

Stap 4 – Neem de aantrekkelijkheid weg. Snoei takken weg die toegang tot het dak geven, ruim voedselbronnen op (vogelvoer, vuilnis, fruit) en houd de omgeving rommelvrij.

Let op: vangkooien en doorloopvallen voor marters worden aangeboden voor situaties waarin een ontheffing is verleend (bijvoorbeeld professioneel of agrarisch gebruik). Zet deze als particulier niet zomaar in – vangen van een steenmarter zonder ontheffing is verboden.

FAQ – veelgestelde vragen over de steenmarter

Mag ik een steenmarter zelf vangen of doden?
Nee. De steenmarter is beschermd; vangen, doden of verstoren van de verblijfplaats mag niet zonder ontheffing van de provincie. Weren en verjagen mag wel.

Wanneer heeft de marter jongen?
De jongen worden meestal in het voorjaar geboren en zijn tot de late zomer afhankelijk. Dicht een verblijfplaats daarom bij voorkeur buiten deze periode, zodat u geen jong opsluit.

Werken ultrasone verjagers tegen marters?
Ze kunnen helpen als onderdeel van een totaalaanpak, vooral in afgesloten ruimtes en auto’s. Op zichzelf zijn ze zelden afdoende: weren (toegang dichten) blijft de kern.

Hoe weet ik of het een steenmarter is en geen rat?
Marters maken zwaarder, slepend geluid en zijn vooral ’s nachts actief boven in het huis. Rattengeluid is lichter en geritsel. Marterkeutels zijn groter (5-8 cm), gedraaid en bevatten haren en pitjes.

Komt de marter terug nadat ik hem heb verjaagd?
Ja, als de toegang openblijft. Daarom is fysiek afsluiten van alle openingen essentieel om herhaling te voorkomen.

Tips & trucs

• Spoor toegangen op bij schemer: ga buiten staan en kijk waar de marter in- en uitklimt.
• Dicht openingen pas als u zeker weet dat er geen (jonge) dieren binnen zitten.
• Combineer altijd geurverjaging én wering – geur alleen verplaatst het probleem.
• Reinig aangebeten auto-onderdelen grondig; achtergebleven geursporen lokken nieuwe bijtschade uit.
• Plaats een gladde plaat of marterwering rond regenpijpen en gevelranden om opklimmen te bemoeilijken.
• Houd dakgoten, klimop en overhangende takken kort: dat zijn de snelwegen van de marter.

Oma’s tips – populair, maar bewezen weinig effectief

Deze huismiddeltjes worden vaak genoemd, maar werken niet of nauwelijks:

• Mottenballen of wc-blokjes op zolder leggen. De geur vervliegt snel, marters wennen eraan, en de dampen zijn ongezond in huis. Geen blijvend effect.
• Een radio de hele nacht laten spelen. Marters raken gewend aan constant geluid en blijven gewoon zitten.
• Hondenharen of menselijke haren ophangen. Er is geen bewijs dat dit marters wegjaagt.
• Pepers, cayennepeper of ammoniak rondstrooien. Hooguit kort afschrikkend; het broedplekvoordeel weegt voor de marter zwaarder.
• Een lichtje laten branden. Steenmarters zijn prima bestand tegen wat licht en nestelen zich er gewoon naast.

Wat wél werkt is de combinatie van toegang dichten (weren), gerichte geurverjaging en ultrasone verjaging, plus het wegnemen van voedsel en klimroutes.